लोकल 18 शी बोलताना, गुजरातच्या मेहसाणा कृषी विज्ञान केंद्राचे तज्ज्ञ डॉ. शरदभाई सोनी म्हणाले, “गायी किंवा म्हशीचे दूध काढण्यासाठी ठराविक वेळ निश्चित केली पाहिजे. दूध काढण्याची वेळ अनियमित नसावी, दोन दूध काढण्यात किमान 12 तासांचे अंतर असावे. गाय किंवा म्हशीचे दूध काढताना कोणताही आवाज होऊ नये आणि जनावराला मारहाण करू नये. आपले हात साबणाने धुवावेत आणि नखे कापली पाहिजेत. तसेच दूध काढताना कासेला पाण्याने स्वच्छ करून द्रवाने निर्जंतुक करावे.
advertisement
ते पुढे म्हणाले, “दूध देताना गाय किंवा म्हैस सात मिनिटेच दूध देते. त्यामुळे जितक्या लवकर आपण दूध व्यक्त करू तितके जास्त दूध आपल्याला मिळू शकेल. दूध काढल्यानंतर पहिल्या दोन धारा डब्यात घेऊ नयेत, तर त्या जमिनीवर पडू द्याव्यात कारण पहिल्या प्रवाहात अधिक बॅक्टेरिया असतात, ज्यामुळे आपले दूध लवकर खराब होऊ शकते. जर प्राणी जास्त दूध देत असेल तर दोन माणसांनी समोरासमोर बसून दूध द्यावे.
दूध काढल्यानंतर घ्यावयाची काळजी
दूध काढल्यानंतर कासेला पुन्हा जंतुनाशक द्रवाने स्वच्छ करावे. गाय किंवा म्हशीने दूध काढल्यानंतर अर्धा तास बसू नये हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे कारण दूध दिल्यानंतर कासेचे तोंड अर्धा तास उघडे राहते. यावेळी गाय किंवा म्हैस बसली तर जमिनीवर असलेल्या जिवाणूंमुळे कासेमध्ये किंवा दुधाच्या पिशवीत रोग होऊ शकतात. ही परिस्थिती टाळण्यासाठी जनावरांना कोरडा चारा किंवा धान्य नंतर द्यावे, जेणेकरून ते बसणे टाळते.
