सूर्यास्तानंतर आकाशात काहीतरी मोठं घडणार, दुर्लक्ष करू नका; उघड्या डोळ्यांनी दिसणार गूढ अन् दुर्मीळ दृश्य

फेब्रुवारीअखेरपर्यंत ग्रहांची दुर्मीळ जुळवाजुळव

आतापासून फेब्रुवारी महिन्याच्या अखेरपर्यंत बुध (Mercury), शुक्र (Venus), गुरू (Jupiter), शनि (Saturn), युरेनस (Uranus) आणि नेपच्यून (Neptune) हे सहा ग्रह आकाशातील एकाच पट्ट्यात दिसणार आहेत. यातील काही ग्रह डोळ्यांनी सहज दिसतील, तर काही ग्रह पाहण्यासाठी दुर्बिण (binoculars) किंवा दुर्बीणदर्शक (telescope) आवश्यक असणार आहे.

पाहण्यासाठी सर्वोत्तम दिवस कोणता?

advertisement

NASA च्या माहितीनुसार शनिवार 28 फेब्रुवारी हा दिवस या खगोलीय घटनेसाठी सर्वात योग्य ठरणार आहे. या दिवशी सूर्यास्तानंतर बुध आणि शुक्र थोडे उंचावर दिसतील, तर शनि क्षितिजाजवळ आढळेल. याच रात्री जवळपास पूर्ण चंद्र देखील आकाशात चमकत असणार असल्याने दृश्य आणखी देखणे होईल.

ग्रहांचे दर्शन सूर्यास्तानंतर लगेच सुरू होईल, मात्र हे दर्शन मर्यादित वेळेसाठीच असेल. विशेषतः बुध आणि शुक्रासाठी. मात्र गुरू ग्रह उशिरापर्यंत आकाशात राहणार असल्याने तो अधिक काळ स्पष्टपणे पाहता येईल.

कोणते ग्रह दिसणार?

या ‘प्लॅनेट परेड’मध्ये एकूण सहा ग्रह पाहता येणार आहेत.

शुक्र (Venus) : सर्वात तेजस्वी आणि सहज ओळखता येणारा ग्रह.

बुध (Mercury) : शुक्राच्या थोड्याच वर अल्प वेळासाठी दिसणारा.

शनि (Saturn) : दक्षिण-पश्चिम दिशेला किंचित उंचावर.

गुरू (Jupiter) : पूर्व दिशेला उंचावर, रात्री जसजशी पुढे जाईल तसतसा अधिक स्पष्ट.

युरेनस (Uranus) : गुरू आणि शनि यांच्या मधोमध, प्लेअडीज (Pleiades) तारकासमूहाच्या खाली; दुर्बिण आवश्यक.

नेपच्यून (Neptune) : शनीजवळ; पाहण्यासाठी दुर्बीणदर्शक आवश्यक.

आकाशात नेमकं कुठे पाहायचं?

सूर्यास्तानंतर लगेच पश्चिम आणि दक्षिण-पश्चिम दिशेकडे पाहिल्यास शुक्र, बुध आणि शनि दिसू शकतात. गुरू पाहण्यासाठी पूर्व दिशेकडे नजर टाकावी लागेल. जिथे तो उंचावर चमकत दिसेल. युरेनस गुरू आणि शनि यांच्या मध्ये असेल, तर नेपच्यून शनीच्या जवळ आढळेल.

या दृश्याचा आनंद घेण्यासाठी क्षितिज मोकळे आणि अडथळेमुक्त असणे फार महत्त्वाचे आहे.

‘प्लॅनेट परेड’ कशी पाहावी?

खगोलप्रेमींना सल्ला देण्यात आला आहे की, सूर्यास्तानंतर त्वरित दुर्बिण घेऊन बाहेर पडावे आणि पश्चिम आकाशाकडे पाहावे. सर्वप्रथम क्षितिजाजवळ चमकणारा शुक्र शोधावा, त्यानंतर थोडे वर पाहिल्यास बुध आणि शनि दिसतील. गुरू जो सौरमालेतील सर्वात मोठा ग्रह आहे, तो पूर्व दिशेला सहज ओळखता येईल.

या निरीक्षणासाठी प्रकाश प्रदूषण फारसा अडथळा ठरणार नाही. मात्र ढगाळ हवामान मोठा अडसर ठरू शकते, त्यामुळे स्वच्छ आकाश असणे अत्यावश्यक आहे.

या घटनेचं खास वैशिष्ट्य काय?

या खगोलीय घटनेचं सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण अंग म्हणजे हे सर्व ग्रह आकाशात साधारण एकाच काल्पनिक रेषेवर (ecliptic path) दिसतात. ग्रहांची अशी मांडणी सहसा दिसतेच; मात्र यावेळेची वेळ आणि परिस्थिती अत्यंत अनुकूल असल्याने ही ‘प्लॅनेट परेड’ अधिक खास मानली जात आहे. आकाशाकडे नजर टाकणाऱ्यांसाठी हा क्षण निसर्गाने दिलेली एक दुर्मीळ भेट ठरणार आहे.