पानांच्या लागवडीकडे शेतकऱ्यांचा वाढता कल
गेल्या काही वर्षांत बदलत्या हवामानामुळे आणि बाजारातील चढउतारांमुळे शेतकरी विविध प्रयोग करत आहेत. काही पिकांचे उत्पादन खर्च जास्त आणि नफा कमी असल्याने पर्यायी पिकांचा शोध सुरू झाला आहे. सुपारी हे त्यातीलच एक पीक असून, देशातील अनेक भागांमध्ये या पानांना आणि फळांना मोठी मागणी आहे. कमी क्षेत्रातही योग्य काळजी घेतल्यास सुपारीपासून सातत्यपूर्ण उत्पन्न मिळू शकते.
advertisement
सुपारीचे धार्मिक व आर्थिक महत्त्व
भारतीय संस्कृतीत सुपारीला विशेष स्थान आहे. धार्मिक विधी, समारंभ, पूजाअर्चा तसेच दैनंदिन वापरामध्ये सुपारीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो. उत्तर, पूर्व आणि दक्षिण भारतात सुपारीची मागणी कायम असते. त्यामुळे सुपारी हे केवळ कृषी उत्पादन न राहता एक महत्त्वाचे व्यापारी पीक बनले आहे. एकदा लागवड केल्यानंतर अनेक महिने किंवा वर्षे त्यापासून उत्पन्न मिळत राहते, ही याची मोठी जमेची बाजू आहे.
सुपारीची रोपे ऑनलाइन कशी मिळवायची?
शेतकऱ्यांच्या सोयीसाठी आता सुपारीची रोपे ऑनलाइनही उपलब्ध आहेत. राष्ट्रीय बियाणे महामंडळ (NSC) शेतकऱ्यांना विविध दर्जेदार रोपे ऑनलाइन विक्रीसाठी उपलब्ध करून देत आहे. NSC च्या ऑनलाइन स्टोअरद्वारे सुपारीची रोपे घरपोच मागवता येतात. यामुळे दर्जाबाबत खात्री मिळते आणि रोपे शोधण्यासाठी वेळ व खर्च वाचतो.
सुपारीच्या रोपांची किंमत
सध्या NSC च्या ऑनलाइन स्टोअरवर सुपारीचे एक रोप सुमारे १९० रुपयांमध्ये उपलब्ध आहे. काही काळासाठी सवलतीच्या दरातही ही रोपे मिळू शकतात. शासनाच्या माध्यमातून उपलब्ध होणारी ही रोपे दर्जेदार असल्याने लागवडीचा धोका तुलनेने कमी होतो.
सुपारीची लागवड कशी करावी?
सुपारीची लागवड प्रामुख्याने दोन पद्धतींनी केली जाते. बियाण्यांपासून किंवा रोपांपासून. लागवडीपूर्वी जमीन खोल नांगरून भुसभुशीत करावी. त्यानंतर शेतात सरी-वरंबे किंवा बेड तयार करावेत. रोपांमधील अंतर साधारणतः ३०x३० सेंमी ते ४५x४५ सेंमी ठेवले जाते. योग्य अंतर ठेवल्यास वाढ चांगली होते आणि रोगांचा प्रादुर्भाव कमी होतो.
लागवडीचा योग्य काळ आणि काळजी
सुपारी लागवडीसाठी मार्च महिन्याच्या मध्यापर्यंतचा काळ योग्य मानला जातो. लागवडीनंतर जमिनीत पुरेसा ओलावा राखणे आवश्यक आहे. रोपे लहान असताना तीव्र उन्हापासून संरक्षण करणे गरजेचे असते. यासाठी पेंढा, गवत किंवा सावलीची व्यवस्था करावी. वेळेवर पाणी, खत व्यवस्थापन आणि रोगनियंत्रण केल्यास सुपारीचे उत्पादन चांगले मिळते.
