IPLमधील 'डील'चे गूढ! संघाची 15,300 कोटींना विक्री; फक्त जुना मालक नाही, BCCIला देखील मिळाले पैसे, गणित वाचून चक्रावून जाल

सुमारे 1.63 बिलियन डॉलर म्हणजेच अंदाजे 15,300 कोटी रुपयांच्या या डीलमध्ये टीम आता नव्या कन्सोर्टियमकडे गेली आहे. विशेष म्हणजे 2008 मध्ये अत्यंत कमी किमतीत विकत घेतलेली ही फ्रँचायझी आज हजारो कोटींमध्ये विकली जात आहे. ज्यातून IPL चा झपाट्याने वाढणारा प्रभाव आणि जागतिक आकर्षण स्पष्ट दिसते.

टॅक्स आणि फीचे मोठे गणित

advertisement

या डीलमधील सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे टॅक्स आणि फी स्ट्रक्चर. IPL च्या नियमांनुसार नवीन मालकाला एकूण डील व्हॅल्यूपैकी 5% रक्कम BCCI ला ट्रान्सफर फी म्हणून द्यावी लागते. या हिशोबाने सुमारे 765 कोटी रुपये फक्त एंट्री फी म्हणून जातील.

ही फी मूळ रकमेव्यतिरिक्त दिली जाते. म्हणजेच खरेदीदाराला 15,300 + 765 = 16,065 कोटी रुपये मोजावे लागतील.

दरम्यान जुन्या मालक मनोज बडाले यांना त्यांच्या नफ्यावर लॉन्ग टर्म कॅपिटल गेन टॅक्स भरावा लागेल. ही रक्कम सुमारे 3,060 कोटी रुपये असू शकते. कारण त्यांनी टीम अतिशय कमी किमतीत विकत घेतली होती.

बडाले हे परदेशी नागरिक असल्याने नवीन खरेदीदाराला पेमेंट करताना आधी टॅक्स कपात करून सरकारकडे जमा करावा लागेल. याला ‘विथहोल्डिंग टॅक्स’ म्हणतात. याशिवाय या डीलसाठी RBI आणि सक्तवसुली संचालनालय (ED) यांसारख्या संस्थांची मंजुरी घेणे आवश्यक आहे.

या सर्व प्रक्रियेनंतर बडाले यांच्या हाती सुमारे 12,240 कोटी रुपये येण्याची शक्यता आहे. मात्र तरीही त्यांना प्रचंड नफा मिळणार आहे.

2008 पासूनची सुरुवात

राजस्थान रॉयल्सची सुरुवात 2008 मध्ये झाली जेव्हा मनोज बडाले यांनी सुमारे 67 मिलियन डॉलर (अंदाजे 270 कोटी रुपये) मध्ये ही टीम विकत घेतली होती. त्या वेळी IPL नुकताच सुरू झाला होता आणि भविष्यात त्याची इतकी मोठी किंमत होईल, याचा अंदाज कोणालाही नव्हता.

सुमारे 18 वर्षांनंतर हीच टीम हजारो कोटींच्या व्हॅल्युएशनवर विकली गेली आहे. या काळात टीमची किंमत तब्बल 4433.33% म्हणजेच सुमारे 44 पट वाढली आहे. हा वाढता आकडा IPL च्या जागतिक ब्रँडमध्ये झालेल्या रूपांतराचे द्योतक आहे.

टीम कोणी विकत घेतली?

या वेळी राजस्थान रॉयल्सला एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय कन्सोर्टियमने विकत घेतले आहे. ज्याचे नेतृत्व काल सोमानी करत आहेत. या गटात Rob Walton यांसारखे जगातील श्रीमंत उद्योगपती सहभागी आहेत. याशिवाय Sheila Ford Hamp यांच्या नेतृत्वाखालील हॅम्प कुटुंब देखील या कन्सोर्टियमचा भाग आहे; ज्यांना स्पोर्ट्स मॅनेजमेंटचा मोठा अनुभव आहे.

शिल्पा शेट्टीचाही होता संबंध

राजस्थान संघाशी शिल्पा शेट्टीचे नावही जोडले गेले आहे. मात्र या डीलशी तिचा थेट संबंध नाही. शिल्पा आणि तिचा पती राज कुंद्रा यांनी 2009 मध्ये टीममध्ये सुमारे 11.7% हिस्सा विकत घेतला होता. त्या वेळी हा गुंतवणूक सुमारे 15.4 मिलियन डॉलरचा होता. मात्र 2013 मधील स्पॉट फिक्सिंग वादानंतर परिस्थिती बदलली. या प्रकरणामुळे राजस्थान रॉयल्सला दोन वर्षांसाठी निलंबित करण्यात आले होते. यानंतर 2015 मध्ये शिल्पा शेट्टी आणि राज कुंद्रा यांनी आपला संपूर्ण हिस्सा विकला आणि टीमपासून पूर्णपणे वेगळे झाले.