एका रात्रीत सोन्याचे भाव बदलणार, 'महा-धमाका' होण्याचे संकेत; बातमीने संपूर्ण जगाचे धाबे दणाणले

गुरुवारी जागतिक बाजारात सोन्याच्या किमतीत सलग दुसऱ्या दिवशी वाढ नोंदवली गेली. मागील सत्रात 2 टक्क्यांहून अधिक उसळी घेतल्यानंतर स्पॉट गोल्ड सुमारे 4,984.94 डॉलर प्रति औंस या पातळीवर व्यवहार करताना दिसले. एप्रिल डिलिव्हरीसाठीचे अमेरिकन गोल्ड फ्युचर्स मात्र किंचित घसरले. तरीही एकूण कल तेजीचाच असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

यूबीएस (UBS) या ब्रोकरेज संस्थेनुसार 2026 च्या पहिल्या तीन तिमाहींत सोने 6,200 डॉलर प्रति औंसपर्यंत जाऊ शकते. वर्षअखेरचा त्यांचा अंदाज 5,900 डॉलर आहे. यामागे केंद्रीय बँकांकडून होणारी मजबूत खरेदी, चीनमधील वाढती मागणी आणि वाढलेला भू-राजकीय तणाव ही प्रमुख कारणे सांगितली जात आहेत.

advertisement

यूबीएसने संभाव्य उच्चांक 7,200 डॉलरपर्यंत जाऊ शकतो, असाही अंदाज वर्तवला आहे. दुसरीकडे, गोल्डमन सॅक्सने 2026 अखेरपर्यंत सोन्याचे लक्ष्य 5,400 डॉलर प्रति औंस ठेवले आहे. त्यांच्यानुसार, खासगी गुंतवणूकदारांची पोर्टफोलिओ डिव्हर्सिफिकेशन रणनीती, उदयोन्मुख देशांच्या केंद्रीय बँकांची खरेदी आणि ईटीएफमध्ये वाढणारी गुंतवणूक या तेजीला आधार देतील.

चांदीबाबत (सिल्वर) स्पष्ट लक्ष्य देण्यात आले नसले तरी सोन्याच्या तेजीचा फायदा चांदीलाही होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः सौरऊर्जा आणि ईव्ही (इलेक्ट्रिक वाहन) क्षेत्रातील औद्योगिक मागणीमुळे चांदीला पाठबळ मिळू शकते. अलीकडील 25 टक्क्यांच्या घसरणीनंतर चांदीत पुनरुज्जीवन होण्याची शक्यता असून, ती 70 डॉलर प्रति औंसपेक्षा वर जाऊ शकते, असा सामान्य अंदाज आहे.

प्रश्न 1: सोन्याच्या किमतीत अचानक वाढ का झाली?

उत्तर: अमेरिका आणि इराण यांच्यात वाढलेला भू-राजकीय तणाव हे मुख्य कारण आहे. जागतिक अनिश्चितता वाढली की गुंतवणूकदार जोखमीच्या मालमत्तांमधून (रिस्की अॅसेट्स) बाहेर पडून सुरक्षित गुंतवणुकीकडे वळतात. सोने हे पारंपरिकरित्या ‘सेफ हेवन’ मानले जाते, त्यामुळे त्यात खरेदी वाढली.

प्रश्न 2: अमेरिकेकडून अशी कोणती बातमी आली ज्यामुळे बाजार बदलला?

उत्तर: अमेरिकन सुरक्षा सल्लागारांच्या बैठकीत इराणविषयी संभाव्य लष्करी तयारीवर चर्चा झाल्याची माहिती समोर आली. जर लष्करी कारवाई झाली, तर ती काही आठवडे चालू शकते, अशा अहवालांमुळे बाजारात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आणि गुंतवणूकदारांनी सोन्यातील गुंतवणूक वाढवली.

प्रश्न 3: केवळ भू-राजकारणच कारण आहे का?

उत्तर: नाही. दुसरे मोठे कारण म्हणजे अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर धोरणाविषयीची अनिश्चितता. फेड सध्या दर स्थिर ठेवण्याच्या भूमिकेत दिसत असला, तरी पुढे दर वाढतील की कमी होतील, याबाबत मतभेद आहेत. या अनिश्चिततेमुळे सोन्याला आधार मिळतो.

प्रश्न 4: फेडच्या धोरणाचा सोन्याशी काय संबंध?

उत्तर: सोने व्याज देत नाही. त्यामुळे जेव्हा व्याजदर कमी होण्याची शक्यता वाढते, तेव्हा सोने अधिक आकर्षक ठरते. बाजारात असा अंदाज आहे की यावर्षी पहिली दरकपात जूनच्या सुमारास होऊ शकते. हीच अपेक्षा सोन्याच्या किमतींना आधार देत आहे.

प्रश्न 5: पुढे कोणते आकडे बाजाराची दिशा ठरवतील?

उत्तर: अमेरिकेतील जॉबलेस क्लेम्स आणि पीसीई (PCE) महागाईचा डेटा महत्त्वाचा ठरणार आहे. या आकडेवारीवरून महागाईची दिशा स्पष्ट होईल आणि फेड पुढे काय निर्णय घेईल, याचा अंदाज येईल. जर डेटा सौम्य आला, तर सोन्यातील तेजी अधिक मजबूत होऊ शकते.

प्रश्न 6: खरोखरच सोन्यात ‘तुफानी तेजी’ येऊ शकते का?

उत्तर: जर अमेरिका-इराण तणाव वाढला आणि फेडने व्याजदरांबाबत नरम भूमिका घेतली, तर सोन्यात जोरदार रॅली दिसू शकते. मात्र तणाव कमी झाला किंवा फेडने कठोर भूमिका घेतली, तर किमतींमध्ये चढ-उतार संभवतात. त्यामुळे पुढील काही आठवडे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

प्रश्न 7: सामान्य गुंतवणूकदारांसाठी याचा अर्थ काय?

उत्तर: अनिश्चिततेच्या काळात सोने हे पोर्टफोलिओ संतुलनासाठी उपयुक्त साधन मानले जाते. मात्र तेजीच्या काळात गुंतवणूक करताना किंमत आणि जोखीम यांचे भान ठेवणे आवश्यक आहे. सुरक्षिततेचा आधार म्हणून सोने उपयुक्त असले, तरी गुंतवणूक नेहमीच विचारपूर्वक करणे गरजेचे आहे.