TRENDING:
सत्ताधारी तृणमूल काँग्रेस आणि भाजप यांच्यात थेट लढत अपेक्षित असून डाव्या आघाडी आणि काँग्रेसचाही या लढाईत सहभाग आहे. 2021मध्ये TMC ने 294 पैकी 215 जागा जिंकत ममता बनर्जींच्या नेतृत्वाखाली सत्तेत परतली होती. आता त्याच सत्तेच्या पुनरागमनासाठी किंवा सत्ताबदलासाठी तीव्र संघर्ष सुरू आहे. निवडणुकीत कोलकात्याच्या 17 विधानसभा मतदारसंघांवर एक महत्त्वाचा 'M फॅक्टर' म्हणजेच मुस्लिम मतपेढी निर्णायक भूमिका बजावणार असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू आहे.
advertisement
पश्चिम बंगालच्या राजधानीत यंदाच्या विधानसभा निवडणुकीत एक शब्द सर्वाधिक चर्चेत आहे आणि तो म्हणजे 'M फॅक्टर' म्हणजेच मुस्लिम मतपेढी. कोलकात्याच्या 17 विधानसभा मतदारसंघांपैकी अनेक जागांवर मुस्लिम मतदारांची भूमिका निर्णायक ठरणार आहे. 2021 मध्ये तृणमूल काँग्रेसने या सर्व 17 जागा जिंकल्या होत्या. मात्र 2026 चे चित्र नव्या समीकरणांसह आणि नव्या आव्हानांसह समोर आले आहे.
प्रत्येक जागेवर वेगळे चित्र
मुस्लिम मतदारांचा प्रभाव प्रत्येक मतदारसंघात सारखा नाही. मेटियाब्रूज, कोलकाता पोर्ट, बालीगंज आणि एंटाली या जागांवर त्यांचा प्रभाव थेट जय-पराजय ठरवण्याच्या स्थितीत आहे. तर भवानीपूर, चौरंगी, बेलियाघाटा, जोरासांको आणि काशीपूर-बेलगछिया या जागांवर ते महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
17 जागांवर 'M फॅक्टर'चे गणित
कोलकात्याच्या 17 विधानसभा जागांवर मुस्लिम लोकसंख्येचे प्रमाण वेगवेगळे असून त्यानुसार त्यांचा निवडणुकीवरील प्रभावही भिन्न आहे.
थेट विजय-पराजय ठरवणाऱ्या जागा
मेटियाब्रूज: सुमारे 60% मुस्लिम लोकसंख्या, येथे 'M फॅक्टर' पूर्णपणे मजबूत
कोलकाता पोर्ट: सुमारे 51% मुस्लिम मतदार
बालीगंज: सुमारे 50% मुस्लिम मतदार
महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या जागा
एंटाली आणि चौरंगी: सुमारे 40% मुस्लिम लोकसंख्या
बेलियाघाटा: सुमारे 25%
जोरासांको आणि काशीपूर-बेलगछिया: सुमारे 20%
या जागांवर मुस्लिम मतदार 'स्विंग फॅक्टर' ची भूमिका बजावतात म्हणजेच त्यांचा कल कोणत्याही बाजूने गेला तरी मुकाबल्याचे चित्र बदलू शकते.
मर्यादित प्रभावाच्या जागा:
टॉलीगंज, जादवपूर, कस्बा, बेहाला पूर्व, बेहाला पश्चिम आणि माणिकतला येथे मुस्लिम लोकसंख्या 10% पेक्षाही कमी असल्याने त्यांचा प्रभाव मर्यादित आहे.
2021 मध्ये TMC चा दबदबा
2021 च्या विधानसभा निवडणुकीत कोलकात्याच्या सर्व 17 जागांवर तृणमूल काँग्रेसने विजय मिळवला होता. ज्या जागांवर मुस्लिम मतदारांची संख्या अधिक होती, तेथे TMC ला इतरांच्या तुलनेत मोठी आघाडी मिळाली होती. मेटियाब्रूज, कोलकाता पोर्ट आणि बालीगंज सारख्या जागांवर TMC ला जवळपास 65 ते 75% मते मिळाली होती. दुसरीकडे अनेक शहरी जागांवर BJP ने 25 ते 35% मते मिळवत मुकाबला रंगतदार बनवला होता. ममता बनर्जींनी कोलकात्याच्या जागांच्या जोरावरच सत्तेची हॅटट्रिक साधली.
भवानीपूर: महामुकाबल्याची जागा
भवानीपूर जागा यंदा कोलकात्यातील सर्वाधिक चर्चेत असलेल्या जागांपैकी एक आहे. येथे थेट मोठ्या नेत्यांमध्ये लढत होणार आहे. तृणमूल काँग्रेसकडून ममता बनर्जी मैदानात आहेत, तर BJP ने शुभेंदू अधिकारी यांना उतरवले आहे. याशिवाय CPM कडून श्रीजीब बिस्वास, काँग्रेसकडून प्रदीप प्रसाद आणि JUP कडून पूनम बेगम यांचाही समावेश आहे.
2021 च्या पोटनिवडणुकीत ममता बनर्जींनी 85,263 मते मिळवत 71.90% मतांसह जागा जिंकली होती आणि BJP च्या प्रियंका टिब्रेवाल यांचा पराभव केला होता. 2021च्या सर्वसाधारण विधानसभा निवडणुकीत TMC ला 57.71% आणि BJP ला 35.16% मते मिळाली होती.
भवानीपूरचे सामाजिक चित्र हे एक विशिष्ट शहरी जागेसारखे आहे. येथे सुमारे 76% मतदार हिंदू असून त्यात 42% बंगाली आणि 34% बिगर-बंगाली यांचा समावेश आहे. सुमारे 24% मतदार मुस्लिम समाजाचे आहेत.
कोलकाता पोर्ट: फिरहाद हकीम विरुद्ध सर्व
कोलकाता पोर्ट मतदारसंघात सुमारे 51% मुस्लिम लोकसंख्या आहे. येथे तृणमूल काँग्रेसचे नेते आणि कोलकात्याचे महापौर फिरहाद हकीम सातत्याने मजबूत स्थितीत राहिले आहेत. 2011 पासून ते या जागेवर सातत्याने विजय मिळवत आहेत. २०२६ च्या निवडणुकीत येथे TMC कडून फिरहाद हकीम, CPM कडून फैयाज खान, काँग्रेसकडून आकिब गुलजार आणि JUP कडून रफीक हसन मैदानात आहेत. BJP ने मात्र अद्याप उमेदवार जाहीर केलेला नाही.
2021 च्या विधानसभा निवडणुकीत फिरहाद हकीम यांना 1,05,543 म्हणजेच 69.23% मते मिळाली होती. BJP ला 24.26% मते मिळाली होती. यंदा मात्र 2016 मध्ये दिलेले 'मिनी पाकिस्तान' वक्तव्य पुन्हा चर्चेत आले असून राजकीय पक्षांमध्ये आरोप-प्रत्यारोप सुरू आहेत.
मेटियाब्रूज: 60% मुस्लिम मतदारांचा किल्ला
मेटियाब्रूज विधानसभा जागा कोलकात्यातील सर्वात प्रमुख मुस्लिमबहुल जागांपैकी एक मानली जाते. येथे सुमारे 60% लोकसंख्या मुस्लिम समाजाची आहे. 2011 पासून येथे TMC सातत्याने विजय मिळवत आहे. 2026च्या निवडणुकीत येथे TMC कडून अब्दुल खालिक मोल्ला, BJP कडून वीर बहादुर सिंह, CPM कडून मोनिरुल इस्लाम आणि काँग्रेस व JUP चे उमेदवार मैदानात आहेत.
मात्र यंदा स्थानिक पातळीवर काही असंतोषाची चर्चा आहे. 81 वर्षांचे अब्दुल खालिक मोल्ला यांना पुन्हा उमेदवारी दिल्याने पक्षातील एका गटाने तरुण चेहऱ्याची मागणी केली होती. हे विरोधक आपल्या फायद्यासाठी वापरण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
BJP चे उमेदवार वीर बहादुर सिंह हे पेशाने शिक्षक असून RSS शी संबंधित आहेत. 2019 मध्ये याच परिसरात त्यांच्यावर गोळीबार झाला होता आणि ते गंभीर जखमी झाले होते. त्यावेळी त्यांनी स्थानिक TMC नेत्यांवर आरोप लावले होते, जे TMC ने फेटाळले होते.
बालीगंज: 50% मुस्लिम मतदार, बहुरंगी लढत
बालीगंज विधानसभा जागेवर मुस्लिम मतदारांची हिस्सेदारी सुमारे 50% आहे. 2011 पासून येथेही TMC सातत्याने विजयी राहिली आहे. 2026 मध्ये येथे बहुकोणी लढत होणार आहे.
TMC कडून सोवंदेब चट्टोपाध्याय, BJP कडून शतारूपा, CPM कडून अफरीन बेगम (शिल्पी), काँग्रेसकडून रोहन मित्रा आणि JUP कडून सौनक भट्टाचार्य मैदानात आहेत.
हिंदी भाषिक मुस्लिम मतदार: नवीन समीकरण
कोलकात्याच्या राजकारणात एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे हिंदी भाषिक मुस्लिम मतदारांची उपस्थिती. शहराच्या अनेक भागांत उत्तर प्रदेश, बिहार आणि झारखंडमधून स्थलांतरित झालेल्या मुस्लिम कुटुंबांची मोठी संख्या आहे. त्यांच्या सामाजिक आणि राजकीय प्राधान्यक्रम स्थानिक बंगाली मुस्लिम मतदारांपेक्षा काहीसे वेगळे मानले जातात. हे मतदार विशेषतः मेटियाब्रूज, कोलकाता पोर्ट आणि भवानीपूर अशा जागांवर प्रभाव टाकतात.
2026 चे चित्र काय असेल?
कोलकात्याच्या वेगवेगळ्या जागांवर मुस्लिम मतदारांची हिस्सेदारी आणि प्रभाव भिन्न असल्याने निवडणुकीच्या मुकाबल्याची दिशा ठरवण्यात ते महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात. 2021 च्या निकालांनंतर 2026 मध्ये बदलत्या समीकरणांमध्ये या जागांवर मुकाबला कोणत्या दिशेने जाईल, हे निकाल आल्यावरच स्पष्ट होईल.