उज्जैनच्या महाकाल मंदिरात पार पडणार खास 'शिव नवरात्री', 6 तारखेपासून 9 रूपात दिसणार महाकाल बाबा!

12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या उज्जैनच्या श्री महाकालेश्वर मंदिरात महाशिवरात्रीचा उत्सव अत्यंत थाटामाटात साजरा केला जातो. यावर्षी 15 फेब्रुवारी 2026 रोजी महाशिवरात्री असून, त्यापूर्वी 9 दिवस चालणाऱ्या 'शिव नवरात्री' उत्सवाला शुक्रवार, 6 फेब्रुवारी पासून सुरुवात होत आहे. शिव नवरात्रीच्या या नऊ दिवसांमध्ये भगवान महाकाल दररोज नवनवीन रूपांमध्ये भक्तांना दर्शन देतात. बाबा महाकालला 'नवरदेवा'प्रमाणे सजवले जाते, ज्याला 'दूल्हा स्वरूप' असे म्हटले जाते.

महाशिवरात्री फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथीला साजरी केली जाते आणि ही शुभ तारीख रविवार, 15 फेब्रुवारी रोजी येते. धार्मिक मान्यतेनुसार, भगवान शिव आणि देवी पार्वतीचा विवाह या दिवशी झाला होता. या दिवशी भक्त उपवास करतात आणि विधीपूर्वक भगवान शिव आणि देवी पार्वतीची पूजा करतात. महाशिवरात्रीनिमित्त सर्व शिवमंदिरांना सजवले जाते आणि अनेक धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. महाशिवरात्रीला फक्त काही दिवस शिल्लक असताना, उज्जैनमधील बाबा महाकाल मंदिरात शिव-पार्वतीच्या लग्नाच्या या उत्सवाची तयारी आधीच सुरू झाली आहे.

6 फेब्रुवारी रोजी नऊ दिवसांच्या उत्सवाची सुरुवात होणार आहे, ज्या दरम्यान बाबा नऊ वेगवेगळ्या रूपांमध्ये भक्तांसमोर येतील. महाशिवरात्रीच्या तयारीबाबत महाकाल मंदिराचे पुजारी महेश शर्मा यांनी सांगितले की, यावर्षी महाशिवरात्री 15 फेब्रुवारी रोजी साजरी केली जाईल. काही ठिकाणी तारखेबद्दल काही गोंधळ असला तरी, उज्जैनमध्ये 15 फेब्रुवारी रोजी शिवरात्री साजरी केली जाईल.

बाबा महाकालच्या शहरात, महाशिवरात्रीचा उत्सव नऊ दिवसांचा असतो, जो 6 फेब्रुवारीपासून सुरू होऊन 15 फेब्रुवारीपर्यंत चालतो. यामध्ये दररोज रुद्राभिषेक, 24 तास परमेश्वराचे त्याच्या निराकार स्वरूपात आणि जलधारीमध्ये दर्शन आणि रात्री स्नान आणि वस्त्रहरण यांचा समावेश आहे. नऊ वेगवेगळ्या मूर्तींची स्थापना आणि पूजा देखील केली जाईल. हे नऊ दिवस नवरात्रीच्या नऊ दिवसांसारखेच आहेत. मंदिरे देखील भक्तांसाठी खुली राहतील, ज्यामुळे ते बाबा महाकालला जलधारी अर्पण करू शकतील.

पुजाऱ्याने स्पष्ट केले की पहिल्या दिवशी बाबांना शाल घालून सजवले जाते आणि दुसऱ्या दिवशी त्यांना शेषनागाने सजवले जाते. तिसऱ्या दिवशी शिवलिंगासारखे दिसणारे घट स्थापित केले जाते. चौथ्या दिवशी भगवानांची प्रतिमा प्रकट होते आणि पाचव्या दिवशी बाबांना मन-महेश, उमा महेश, शिव तांडव आणि होळकर म्हणून सजवले जाते.

15 फेब्रुवारी रोजी होणाऱ्या विशेष पूजा आणि विधींबद्दल पुजारी महेश शर्मा म्हणाले की, 15 फेब्रुवारी रोजी जलधारीसह चारही वेळी पूजा आणि आरती होईल आणि रात्री स्नानासोबतच बाबांना वर म्हणून सजवले जाईल आणि रात्री एक विशेष सजावट पूजा होईल, ज्याला सेहरा दर्शन असेही म्हणतात.

या काळात, मंदिर परिसरात नऊ दिवस भजन आणि कीर्तन केले जाईल आणि भाविकांच्या आगमनाची तयारी सुरू आहे, कारण महाशिवरात्रीला मंदिरात सामान्यतः गर्दी असते. मंदिरात सुरू असलेल्या तयारींबद्दल ते म्हणाले की, गर्भगृहाची स्वच्छता, मंदिरातील विहिरींची स्वच्छता आणि रंगरंगोटीचे काम आधीच सुरू झाले आहे, जे 6 फेब्रुवारीपर्यंत पूर्ण होईल.