Seva Teerth : पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या ऑफिसचा नवा पत्ता, ब्रिटीशकालीन सत्ता केंद्र 92 वर्षांनी बदललं!

Published by:Shreyas Deshpande

Last Updated:Feb 13, 2026 5:30 PM IST

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज सेवा तीर्थचे उद्घाटन केले, ज्यामध्ये पंतप्रधान कार्यालय (पीएमओ) असेल. देशाला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर पहिल्यांदाच देशाचं सत्ता केंद्र हे स्थलांतरित झालं आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या ऑफिसचा नवा पत्ता, ब्रिटीशकालीन सत्ता केंद्र 92 वर्षांनी बदललं!

नवी दिल्ली : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज सेवा तीर्थचे उद्घाटन केले, ज्यामध्ये पंतप्रधान कार्यालय (पीएमओ) असेल. देशाला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर पहिल्यांदाच देशाचं सत्ता केंद्र हे स्थलांतरित झालं आहे. प्रशासकीय कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी आणि महत्त्वाची काम एकाच ठिकाणी होण्यासाठी सरकारकडून सेवा तीर्थ उभारण्यात आलं आहे. भारताच्या प्रशासकीय स्थापत्यकलेतील परिवर्तनाचा मैलाचा दगड म्हणून सरकारने सेवा तीर्थचं वर्णन केलं आहे. सेवा तीर्थचं लोकार्पण करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 100 रुपयांचं नाणं जारी केलं.

सेवा तीर्थ आणि कर्तव्य भवन 1 आणि 2 चे औपचारिक उद्घाटन करण्यापूर्वी पंतप्रधान मोदींनी दुपारी 2 वाजता 'सेवा तीर्थ' नावाचे अनावरण केले, ज्यामध्ये अनेक प्रमुख मंत्रालये असतील. हा प्रकल्प पंतप्रधानांच्या आधुनिक, कार्यक्षम आणि नागरिक-केंद्रित प्रशासन परिसंस्था तयार करण्याच्या दृष्टिकोनाचे प्रतिबिंबित करतो, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

सेवा तीर्थ मधून पंतप्रधानांचे पहिले निर्णय

सेवा तीर्थ येथे स्थलांतरित झाल्यानंतरच्या त्यांच्या पहिल्या निर्णयांमध्ये, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शेतकरी, महिला, तरुण आणि असुरक्षित नागरिकांना लाभदायक ठरणाऱ्या प्रमुख उपक्रमांना मंजुरी दिली.

पीएम राहत योजना : अपघातग्रस्तांना 1.5 लाख रुपयांपर्यंत कॅशलेस उपचार प्रदान करणे.

लखपती दीदींचे लक्ष्य दुप्पट : मार्च 2029 पर्यंत उद्दिष्ट 6 कोटी रुपयांपर्यंत वाढवण्यात आले, जे सध्याच्या 3 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे.

कृषी पायाभूत सुविधा निधी: शेती मूल्य साखळी मजबूत करण्यासाठी खर्च 1 लाख कोटी रुपयांवरून 2 लाख कोटी रुपयांपर्यंत दुप्पट केला.

स्टार्टअप इंडिया फंड ऑफ फंड्स 2.0 : डीप टेक, सुरुवातीच्या टप्प्यातील उपक्रम आणि प्रगत उत्पादनाला चालना देण्यासाठी 10,000 कोटी रुपयांचा निधी.

सेवा तीर्थ मध्ये स्थलांतर का महत्त्वाचे?

दशकांपासून, मंत्रालये जुन्या झालेल्या, मध्यवर्ती व्हिस्टामधील विखुरलेल्या इमारतींमधून चालवली जात होती, ज्यामुळे समन्वयातील तफावत, अडथळे आणि जास्त देखभाल खर्च येत होता. सरकारला अशी अपेक्षा आहे की एकत्रीकरणामुळे निर्णय घेण्यास गती मिळेल, खर्च कमी होईल आणि पारदर्शकता वाढेल.

एकाच छताखाली प्रमुख कार्यालये

सेवा तीर्थमध्ये तीन प्रमुख कार्यालय असणार आहेत. पंतप्रधान कार्यालय (सेवा तीर्थ-1), राष्ट्रीय सुरक्षा परिषद सचिवालय (सेवा तीर्थ-2) आणि कॅबिनेट सचिवालय (सेवा तीर्थ-3) पूर्वी वेगवेगळ्या ठिकाणी काम करत होते, पण आता ही कार्यालय एकाच ठिकाणी असल्यामुळे समन्वय व्यवस्थित होईल, असा विश्वास सरकारने व्यक्त केला आहे.

कर्तव्य भवन-1 आणि 2 मध्ये अर्थ, संरक्षण, आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण, कॉर्पोरेट व्यवहार, शिक्षण, संस्कृती, कायदा आणि न्याय, माहिती आणि प्रसारण, कृषी आणि शेतकरी कल्याण, रसायने आणि खते आणि आदिवासी व्यवहार यासारख्या प्रमुख मंत्रालयांना सामावून घेतले जाईल. आंतर-मंत्रालयीन समन्वय सुधारणे आणि सार्वजनिक प्रवेश सुलभ करणे हे एकत्रीकरणाचे उद्दिष्ट आहे.

सर्व कार्यालय डिजिटली जोडली

नवीन संकुलामध्ये असलेली सर्व कार्यालय डिजिटली एकमेकांना जोडली गेली आहेत, ज्यामुळे कामाला गती मिळेल, तसंच नागरिकांच्या समस्यांचं निराकरण जलद गतीने होईल, अशी अपेक्षा प्रशासनाला आहे.

4-स्टार गृह मानकांनुसार बांधलेल्या या संकुलांमध्ये रिन्यूएबल उर्जा प्रणाली, जलसंवर्धन उपाय, कचरा व्यवस्थापन उपाय आणि ऊर्जा-कार्यक्षम इमारतीची रचना समाविष्ट आहे. पर्यावरणाची पूर्ण काळजी घेऊन या इमारती बांधण्यात आल्याचं पंतप्रधान कार्यालयाकडून सांगण्यात आलं आहे. सुविधेसोबत कोणतीही तडजोड न करता कार्यालयांच्या सुरक्षेमध्ये वाढ करण्यात आली आहे.

सध्याच्या पीएमओचे काय होणार?

सध्याचं पंतप्रधान कार्यालय असलेल्या दक्षिण आणि उत्तर ब्लॉकचं संग्रहालयामध्ये रुपांतर करण्यात येणार आहे. 'युगे युगेन भारत संग्रह' असं या संग्रहालयाचं नामकरण करण्यात येईल.

view comments

Location :

New Delhi,Delhi

First Published :

Feb 13, 2026 5:30 PM IST

Seva Teerth : पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या ऑफिसचा नवा पत्ता, ब्रिटीशकालीन सत्ता केंद्र 92 वर्षांनी बदललं!