टेरेस गार्डनिंग
टेरेस गार्डनिंग म्हणजे घराच्या गच्चीचा उपयोग करून सेंद्रिय भाजीपाला पिकवणे. शहरात मोकळी जागा नसतानाही हा व्यवसाय सहज सुरू करता येतो. मिरची, टोमॅटो, पालक, मेथी, कोथिंबीर यांसारख्या भाज्या कुंड्या किंवा ग्रो-बॅगमध्ये पिकवता येतात. सुरुवातीला थोडे प्रशिक्षण आवश्यक असले तरी एकदा अनुभव आला की रोपे विक्री, सेंद्रिय खत विक्री तसेच टेरेस गार्डनिंग सल्ला सेवा देऊन चांगले उत्पन्न मिळवता येते.
advertisement
मशरूम शेती
मशरूम उत्पादन हा शहरांसाठी अत्यंत योग्य असा शेतीपूरक व्यवसाय मानला जातो. यासाठी मोठ्या जागेची किंवा सूर्यप्रकाशाची गरज नसते. गॅलरी, बेसमेंट किंवा बंद खोलीत मशरूमची शेती करता येते. बटन मशरूम आणि ऑयस्टर मशरूम यांना हॉटेल, सुपरमार्केट आणि आरोग्यप्रेमी ग्राहकांकडून मोठी मागणी आहे. पौष्टिक आणि महागडे अन्नपदार्थ म्हणून मशरूमची बाजारपेठ सातत्याने वाढत आहे.
मायक्रोग्रीन्स
मायक्रोग्रीन्स शेती ही नव्या पिढीतील शेती पद्धत आहे. या पद्धतीत भाजीपाला उगवण्याच्या सुरुवातीच्या अवस्थेतील अंकुर ७ ते १० दिवसांतच काढले जातात. हे अंकुर अत्यंत पोषणमूल्यांनी भरलेले असतात. घरात काही ट्रे, दर्जेदार बियाणे आणि योग्य प्रकाश वापरून मायक्रोग्रीन्स सहज तयार करता येतात. हॉटेल्स, हेल्दी डाएट करणारे ग्राहक आणि ऑनलाइन बाजारपेठेत यांना मोठी मागणी आहे.
हायड्रोपोनिक्स
हायड्रोपोनिक्स शेती ही मातीशिवाय पाण्यातून केली जाणारी आधुनिक शेती पद्धत आहे. पोषक द्रव्यांनी समृद्ध पाण्यात भाज्या उगवल्याने उत्पादन अधिक स्वच्छ आणि आरोग्यदायी ठरते. सुरुवातीला थोडे भांडवल लागले तरी उत्पादनाची गुणवत्ता आणि मागणी जास्त असल्याने नफा चांगला मिळतो. बंद व नियंत्रित जागेत भाज्या, स्ट्रॉबेरी, औषधी वनस्पती यांचे उत्पादन घेता येते.
