TRENDING:
डोसा बनवणारे लोक प्रथम गरम तव्यावर थोडेसे पाणी शिंपडतात. लोक अनेकदा याकडे दुर्लक्ष करतात. बरेच जण असे गृहीत धरतात की, ते तवा स्वच्छ करण्यासाठी किंवा थंड करण्यासाठी केले जाते. परंतु प्रत्यक्षात त्यामागे एक सखोल विज्ञान आहे, जे शतकानुशतके भारतीय स्वयंपाकघरांमध्ये वापरले जात आहे. अलीकडेच आयआयटी मद्रासचे प्राध्यापक महेश पंचगनुला यांनी भौतिकशास्त्राच्या दृष्टिकोनातून ही प्रक्रिया स्पष्ट केली आणि ही सोपी युक्ती किती प्रभावी आहे हे उघड केले.
advertisement
प्राध्यापकांनी काय सांगितले..
आयआयटी मद्रासचे प्राध्यापक महेश पंचगनुला यांच्या मते, तव्यावर पाणी शिंपडण्याच्या प्रक्रियेला लीडेनफ्रॉस्ट इफेक्ट म्हणतात. हे तत्व 18 व्या शतकात जर्मनीमध्ये उद्भवले, परंतु भारतात त्याचे नाव न घेता ते स्वीकारले गेले आहे.
जेव्हा तवा खूप गरम असतो आणि त्यावर थोडे पाणी शिंपडले जाते तेव्हा ते लगेच वाफेत बदलते. मात्र ही वाफ पाण्याला तव्याच्या थेट संपर्कात येण्यापासून रोखते. म्हणूनच पाण्याचा थेंब काही सेकंदांसाठी तव्यावर फिरताना दिसतो. हे सूचित करते की, तवा डोसासाठी योग्य तापमानावर आहे. जर तवा खूप गरम असेल तर पाणी स्थिर होते आणि हळूहळू त्याची वाफ होते. याचा अर्थ तवा अजून तयार नाही.
पाणी शिंपडल्याने डोसा पसरण्यास कशी मदत होते?
पाणी शिंपडल्याने तव्यावरील उष्णता थोडीशी संतुलित होते. यामुळे डोशाचे पीठ तव्याला चिकटण्यापासून रोखते आणि ते सहजपणे पसरू देते. योग्य तापमानावर डोसा पातळ होतो, कडा कुरकुरीत होतात आणि मध्यभागी डोसा मऊ बनतो. डोशाचे पीठ आंबवल्याने त्यात लहान हवेचे बुडबुडे तयार होतात. गरम तव्यावर पीठ टाकल्यानंतर हे बुडबुडे वाढतात, ज्यामुळे डोशाला परफेक्ट टेक्श्चर मिळते.
पूर्वीच्या काळापासून वापरली जाते ही पद्धत
घरी डोसा बनवताना महिला अनेकदा बोटांनी तव्यावर पाण्याचे काही थेंब टाकतात. जर पाण्याचा आवाज होऊन लगेच त्याची वाफ झाली तर याचा अर्थ तवा तयार झाला आहे. जर पाणी तसेच राहिले तर उष्णता वाढते. ही पद्धत पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे आणि आजही तितकीच प्रभावी आहे.
तापमान नियंत्रण का महत्त्वाचे आहे
पहिला डोसा बनवल्यानंतर तवा अनेकदा खूप गरम होतो. यामुळे पुढचा डोसा जळू शकतो. पाणी शिंपडल्याने तव्याचे तापमान संतुलित होण्यास मदत होते आणि डोसा एकसारखा शिजतो. यामुळे तेलाचा वापर देखील कमी होतो.
डोसा हा तांदूळ आणि डाळीपासून बनवलेले आंबवलेले अन्न आहे, जो पचनासाठी चांगला मानला जातो. तो बराच काळ पोट भरलेले ठेवतो आणि हलका देखील असतो. योग्यरित्या तयार केलेला डोसा वजन व्यवस्थापनात देखील मदत करू शकतो.
Disclaimer : या बातमीत दिलेली माहिती आणि सल्ला तज्ञांशी झालेल्या संभाषणांवर आधारित आहे. ही सामान्य माहिती आहे, वैयक्तिक सल्ला नाही. म्हणून कोणत्याही सल्ल्याचे अनुसरण करताना तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. कोणतेही नुकसान झाल्यास त्यासाठी लोकल-18 जबाबदार राहणार नाही.