TRENDING:
चीनची सेंट्रल बँक People’s Bank of Chinaने जानेवारी अखेरपर्यंत आपल्या गोल्ड रिझर्व्हमध्ये वाढ करत 74.19 दशलक्ष औंस इतका साठा जमा केला आहे. यापूर्वी एका महिन्यापूर्वी हा आकडा 74.15 दशलक्ष औंस इतका होता. म्हणजेच सलग आणखी एका महिन्यात चीनने सोन्याची खरेदी कायम ठेवली आहे. यावरून चीन आपली दीर्घकालीन रणनीती ठामपणे राबवत असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळतात.
advertisement
अमेरिकेच्या आर्थिक व्यवस्थेला सर्वात मोठा धक्का यामुळे बसला आहे की चीन फक्त सोनेच खरेदी करत नाही, तर तो अमेरिकन मालमत्तांपासूनही हळूहळू दूर जात आहे. विशेषतः अमेरिकन सरकारी बाँड्समधील त्याची गुंतवणूक सातत्याने घटत आहे.
चीनच्या गोल्ड रिझर्व्हची एकूण किंमत अवघ्या एका महिन्यात मोठ्या प्रमाणात वाढून 369.58 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचली आहे. डिसेंबर 2025 मध्ये ही किंमत 319.45 अब्ज डॉलर होती. म्हणजेच आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याच्या वाढत्या किमतीमुळे चीनच्या साठ्याच्या मूल्यामध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे.
चीनच्या या नव्या सोन्याच्या रणनीतीचा परिणाम जागतिक स्तरावर जाणवू लागला आहे. World Gold Council च्या अंदाजानुसार, चीनच्या एकूण विदेशी चलन साठ्यात (फॉरेक्स रिझर्व्ह) सोन्याचा वाटा आता सुमारे 9 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. ही वाढती टक्केवारी चीनच्या डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या प्रयत्नांचीच पुष्टी करते.
या पार्श्वभूमीवर सोन्याच्या किमती विक्रमी पातळीवर कायम आहेत. अमेरिकेच्या फ्युचर्स बाजारात सोने सुमारे 5,000 डॉलर प्रति औंस या दराजवळ व्यवहार करत आहे आणि या वर्षात आतापर्यंत त्यात सुमारे 17 टक्क्यांची वाढ झाली आहे. चांदीचा दरही सुमारे 80 डॉलर प्रति औंसच्या आसपास आहे, जरी तो 121 डॉलरच्या ऐतिहासिक उच्चांकापेक्षा खूपच खाली आहे.
आता मोठा ट्वीस्ट इथे सुरू होतो. गेल्या काही वर्षांपासून चीन जाणीवपूर्वक डॉलरवरील आपले अवलंबित्व कमी करत आहे. याला थेट “डी-डॉलरायझेशन”ची रणनीती असे संबोधले जात आहे. मागील दशकभरात चीनने आपल्या फॉरेक्स रिझर्व्हची रचना बदलत अमेरिकन मालमत्तांवरील, विशेषतः ट्रेझरी बाँड्सवरील विश्वास कमी करण्याचा प्रयत्न केला आहे.
आकडेवारीनुसार, ऑक्टोबर महिन्यात चीनकडे असलेले अमेरिकेचे सरकारी कर्ज 688.7 अब्ज डॉलरपर्यंत खाली आले होते, जे वर्षभरापूर्वीच्या तुलनेत सुमारे 10 टक्के कमी आहे. काही अहवालांनुसार चीनच्या नियामक संस्थांनी बँकांना अमेरिकन सरकारी बाँड्समधील होल्डिंग कमी करण्याचा सल्ला दिला आहे, जेणेकरून बाजारातील अस्थिरतेपासून बचाव करता येईल.
चीनची “नवी चाल” म्हणजे काय? चीनचा सेंट्रल बँक सातत्याने सोने खरेदी करत आहे आणि त्याच वेळी अमेरिकेच्या सरकारी कर्जातील गुंतवणूक कमी करत आहे. म्हणजेच तो हळूहळू डॉलर-आधारित जागतिक व्यवस्थेपासून अंतर ठेवत आहे. हीच बाब अमेरिकेच्या आर्थिक वर्चस्वासाठी मोठा धक्का मानली जात आहे.
People’s Bank of China च्या आकडेवारीनुसार, जानेवारी अखेर गोल्ड होल्डिंग 74.19 दशलक्ष फाइन ट्रॉय औंसवर पोहोचली आहे, जी एका महिन्यापूर्वी 74.15 दशलक्ष औंस होती. यावरून सलग खरेदी सुरू असल्याचे दिसते.
चीनच्या गोल्ड रिझर्व्हच्या मूल्यात झालेली झपाट्याने वाढ ही मुख्यतः आंतरराष्ट्रीय बाजारातील किमतींतील तेजीमुळे झाली आहे. डिसेंबर 2025 मध्ये 319.45 अब्ज डॉलर असलेली किंमत वाढून 369.58 अब्ज डॉलरवर गेली आहे. World Gold Council च्या अंदाजानुसार चीनच्या एकूण फॉरेक्स साठ्यात सोन्याचा वाटा आता सुमारे 9 टक्क्यांपर्यंत गेला आहे. हे प्रमाण वाढत जाणे म्हणजे चीनची दीर्घकालीन आर्थिक रणनीती अधिक स्पष्ट होत आहे.
अमेरिकेसाठी सर्वात मोठा धक्का म्हणजे चीनने अमेरिकेच्या सरकारी कर्जातील गुंतवणूक कमी केली आहे. ऑक्टोबरमध्ये ती 688.7 अब्ज डॉलरवर आली, जी वर्षभरात सुमारे 10 टक्क्यांनी घटली आहे. याशिवाय बँकांना यूएस बाँड्स कमी करण्याचा सल्ला देण्यात आल्याचेही समोर आले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सोन्याच्या सध्याच्या तेजीमागे चीन हा सर्वात मोठा घटक ठरत आहे. चीनमधून येणारी भौतिक मागणी आणि वाढती ट्रेडिंग अॅक्टिव्हिटी दोन्ही किंमतींची दिशा ठरवत आहेत. Shanghai Futures Exchange वर गोल्ड आणि सिल्व्हरमधील ट्रेडिंग व्हॉल्यूम आणि ओपन इंटरेस्ट झपाट्याने वाढले आहेत. अनेक महत्त्वाचे किंमत ब्रेक आता आशियाई ट्रेडिंग सत्रात होत आहेत आणि त्यानंतर युरोप व अमेरिका त्याच ट्रेंडचे अनुसरण करत आहेत, असे ING च्या स्ट्रॅटेजिस्ट ईवा मेंथे यांनी सांगितले.
चीनमधील गुंतवणूकदार कमोडिटी फ्युचर्सकडे का वळत आहेत? कारण प्रॉपर्टी मार्केट कमकुवत आहे, शेअर बाजारात स्थिरता नाही आणि भांडवली बाहेर जाण्यावर कडक निर्बंध आहेत. अशा परिस्थितीत सोने आणि धातू सुरक्षित गुंतवणुकीचे साधन म्हणून पाहिले जात आहेत.
चीनमधील रिअल इस्टेट संकटही या सोन्याच्या रणनीतीशी जोडले गेले आहे. China Evergrande Group आणि Country Garden Holdings यांसारख्या कंपन्यांशी संबंधित अडचणी अजून पूर्णपणे दूर झालेल्या नाहीत. त्यामुळे सरकारला वारंवार लिक्विडिटी पुरवावी लागत आहे, जे दीर्घकालीन दृष्टीने सोन्याच्या बाजूने जाते.
काही संशोधन संस्थांचे मत आहे की या दशकाच्या अखेरीस सोने 10,000 डॉलर प्रति औंसपर्यंत जाऊ शकते. Yardeni Research च्या मते, वाढते भू-राजकीय तणाव, शस्त्रास्त्रांची स्पर्धा आणि AI पायाभूत सुविधांवरील वाढता खर्च यामुळे सोन्याच्या किमतींना आणखी चालना मिळू शकते.
चीनचे सतत सोने खरेदी करणे आणि अमेरिकेच्या कर्जापासून दूर जाणे ही केवळ गुंतवणुकीची कथा नाही. ही डॉलर-आधारित व्यवस्थेला थेट आव्हान देणारी दीर्घकालीन आर्थिक रणनीती आहे. येत्या काही वर्षांत याचा परिणाम संपूर्ण जागतिक आर्थिक व्यवस्थेवर दिसून येऊ शकतो. चीनचा हा नवा आर्थिक प्लॅन जागतिक वित्तव्यवस्थेची दिशा बदलू शकतो, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे.