सोन्याचा बाजार कोसळला, चांदीच्या किमतीत भयानक घसरण; मेटल मार्केटमधून 5.5 ट्रिलियन डॉलरची व्हॅल्यू गायब

काही दिवसांतच सोन्यात 13.2% घसरण होऊन 4.35 ट्रिलियन डॉलर साफ झाले. तर चांदी 26.6% नी पडल्यामुळे 1.07 ट्रिलियन डॉलर मातीत गेले.

नेमके काय घडले? ३ मोठी कारणे

1. अमेरिका-इराण युद्ध आणि डॉलरचा प्रभाव: मध्यपूर्वेत तणाव वाढल्यावर सहसा सोन्याचे भाव वाढतात. पण यावेळी गुंतवणूकदारांनी सोन्याऐवजी 'डॉलर'ला पसंती दिली. डॉलर इंडेक्स 100 च्या वर गेल्यामुळे सोने महाग झाले आणि त्याची मागणी घटली.

advertisement

2. फेडरल रिझर्व्हची भूमिका: फेडचे अध्यक्ष जेरोम पॉवेल यांनी स्पष्ट केले की व्याजदर लवकर कमी होणार नाहीत. जेव्हा व्याजदर जास्त असतात, तेव्हा सोन्यासारख्या 'व्याज न देणाऱ्या' मालमत्तेतील गुंतवणूक कमी होते.

3. महागाईचा आकडा: अमेरिकेत फेब्रुवारीमध्ये प्रोड्युसर प्राईस इंडेक्स (PPI) 0.7% नी वाढला, जो अपेक्षेपेक्षा जास्त होता. महागाई नियंत्रणात येत नसल्याने व्याजदर दीर्घकाळ चढेच राहतील, अशी भीती बाजारात निर्माण झाली आहे.

प्रश्न 1: सोने-चांदीत इतकी मोठी घसरण का झाली?

उत्तर: याची तीन प्रमुख कारणे आहेत. पहिले, अमेरिका-इराण तणावामुळे अनिश्चितता वाढली, पण गुंतवणूकदारांनी सुरक्षिततेसाठी डॉलर निवडला. दुसरे, फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर कमी न करण्याचे संकेत दिले. तिसरे, डॉलर मजबूत झाल्याने सोन्याची मागणी कमी झाली.

प्रश्न 2: गुंतवणूकदारांचे किती नुकसान झाले आहे?

उत्तर: ही घसरण किरकोळ नाही. सोन्यातून सुमारे 4.35 ट्रिलियन डॉलर आणि चांदीतून 1.07 ट्रिलियन डॉलर असे एकूण 5.5 ट्रिलियन डॉलर बाजारातून गायब झाले आहेत.

प्रश्न 3: संकटकाळी सोने वाढते, मग यावेळी का पडत आहे?

उत्तर: याचे मुख्य कारण म्हणजे उच्च व्याजदर. जेव्हा बँकांमध्ये चांगला परतावा मिळतो, तेव्हा गुंतवणूकदार सोन्यातून पैसे काढून तिथे लावतात, कारण सोन्यावर कोणतेही व्याज मिळत नाही.

प्रश्न 4: अमेरिकन 'फेड'ची भूमिका किती महत्त्वाची आहे?

उत्तर: अत्यंत महत्त्वाची. जेरोम पॉवेल यांच्या "Higher for longer" (व्याजदर दीर्घकाळ चढे ठेवणे) या धोरणामुळे सोन्यावर दबाव वाढला आहे.

प्रश्न 5: महागाईच्या आकडेवारीचा काय परिणाम झाला?

उत्तर: अमेरिकेतील PPI डेटा अपेक्षेपेक्षा जास्त आल्यामुळे फेड लवकरच व्याजदर कपात करणार नाही, हे स्पष्ट झाले. हे सोन्याच्या किमतीसाठी नकारात्मक ठरले.

प्रश्न 6: पुढे सोने-चांदी आणखी पडतील का?

उत्तर: अल्पकाळात चढ-उतार सुरूच राहतील. जर डॉलर मजबूत राहिला तर दबाव कायम असेल. मात्र, जर युद्ध अधिक भडकले किंवा जागतिक आर्थिक संकट आले, तर सोने पुन्हा उसळी घेऊ शकते.

प्रश्न 7: सामान्य गुंतवणूकदाराने आता काय करावे?

उत्तर: घाबरून जाण्याची गरज नाही. सोने-चांदी दीर्घकाळासाठी पोर्टफोलिओचा महत्त्वाचा भाग आहेत. एकाच वेळी मोठी रक्कम न गुंतवता, टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक करा आणि आपला पोर्टफोलिओ वैविध्यपूर्ण (Diversify) ठेवा.