GST On Gold : सोन्यावरील किती जीएसटी आहे? मेकिंग चार्जेस, सोन्याची किंमत आणि टॅक्समधलं गणित समजून घ्या

जेव्हा आपण सोन्याचे दागिने खरेदी करतो, तेव्हा पावतीवर केवळ सोन्याची किंमत नसते, तर त्यावर विविध प्रकारचे कर आणि शुल्क लावलेले असतात. अनेकदा ग्राहकांना हे गणित समजत नाही, ज्यामुळे ते जास्त पैसे मोजतात किंवा कधीकधी त्यांना आपली फसवणूक तर झाली नाही ना असा प्रश्न पडतो. सोन्यावरील जीएसटी संरचनेचे मुख्य तीन भाग खालीलप्रमाणे आहेत.

1. सोन्याच्या मूल्यावर जीएसटी (GST on Gold Value)तुम्ही कोणत्याही स्वरूपात सोने खरेदी करा (24 कॅरेट शुद्ध सोने, 22 कॅरेट दागिन्यांचे सोने, सोन्याची नाणी किंवा बिस्किटे), त्यावर 3% जीएसटी आकारला जातो.यामध्ये 1.5 % सीजीएसटी (CGST - केंद्र सरकारचा हिस्सा) आणि 1.5 % एसजीएसटी (SGST - राज्य सरकारचा हिस्सा) असा समावेश असतो.

2. मेकिंग चार्जेसवर जीएसटी (GST on Making Charges)सोन्याचे दागिने बनवण्यासाठी सोनार जे मजुरी शुल्क किंवा 'मेकिंग चार्जेस' आकारतात, त्यावर स्वतंत्रपणे 5% जीएसटी लावला जातो.पूर्वी हा दर 18% होता, परंतु नंतर तो 5% पर्यंत कमी करण्यात आला आहे. हे शुल्क केवळ दागिन्यांच्या मजुरीवर असते, सोन्याच्या एकूण किमतीवर नाही.

3. सोन्याची आयात आणि कस्टम्स ड्युटी (Customs Duty)भारत आपले बहुतेक सोने परदेशातून आयात करतो. त्यावर सरकार आयात शुल्क (Customs Duty) आकारते. 2024-25 च्या अर्थसंकल्पातील बदलांनंतर, सोन्यावरील एकूण प्रभावी आयात शुल्क सुमारे 6% ते 9% दरम्यान आहे (ज्यात कृषी पायाभूत सुविधा उपकर आणि इतर शुल्कांचा समावेश असतो). हे शुल्क सोन्याच्या मूळ किमतीत आधीच समाविष्ट केलेले असते, जे ज्वेलर्स ग्राहकांकडून वसूल करतात.

जीएसटीचे गणित कसे केले जाते? (उदाहरण)समजा तुम्ही ₹ 1,00,000 किमतीचे सोन्याचे दागिने घेतले आणि त्यावर ₹10,000 मेकिंग चार्जेस आहेत, तर बिल असे असेल:सोन्याची किंमत: ₹1,00,000सोन्यावरील 3% जीएसटी: ₹3,000मेकिंग चार्जेस: ₹10,000मेकिंग चार्जेसवर ५% जीएसटी: ₹500एकूण बिल: ₹1,13,500

महत्त्वाच्या काही गोष्टी:-डिजिटल गोल्ड (Digital Gold): जर तुम्ही ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवरून डिजिटल सोने खरेदी करत असाल, तरीही त्यावर 3% जीएसटी भरावा लागतो.-जुन्या सोन्याची विक्री/बदल: जर तुम्ही जुने सोने मोडून नवीन दागिने घेत असाल, तर केवळ जेवढे अतिरिक्त सोने तुम्ही खरेदी कराल आणि जेवढे मेकिंग चार्जेस असतील, त्यावरच जीएसटी लागतो. स्वतःचे जुने सोने विकताना ग्राहकाला जीएसटी भरावा लागत नाही.-जीएसटी इनव्हॉइस: नेहमी पक्के जीएसटी बिल (GST Invoice) घ्या. बिलावर सोन्याची किंमत, मेकिंग चार्जेस आणि त्यावर लागलेला जीएसटी स्वतंत्रपणे लिहिलेला असावा, याची खात्री करा.

सध्या भारतात सोन्यावर 3% जीएसटी आणि मजुरीवर 5% जीएसटी असा नियम आहे. दागिने खरेदी करताना हॉलमार्किंग चार्जेसवरही (सुमारे ₹45 प्रति नग) 18% जीएसटी आकारला जाऊ शकतो.