चीनमधील डिप्लोमसीने अमेरिका बेचैन, जागतिक समीकरणे बदलणार; संघर्षाचा नवा अध्याय सुरू

बीजिंग : शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (SCO) परिषदेत चीनच्या भूमीवरून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सर्व सदस्य देशांना दहशतवादाविरुद्ध ठोस आणि निर्णायक कारवाई करण्याचे आवाहन केले. आपल्या भाषणात त्यांनी 22 एप्रिल रोजी झालेल्या पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर सदस्य देशांनी दाखवलेल्या एकजुटीबद्दल आभार मानले. मोदी म्हणाले की, दहशतवादाशी लढताना दुहेरी मापदंड चालणार नाहीत. पाकिस्तानकडे स्पष्ट इशारा देत त्यांनी सीमा ओलांडून दहशतवादाला प्रोत्साहन देणाऱ्या आणि त्याला पाठिंबा देणाऱ्या देशांना जबाबदार धरण्याचे आवाहन केले.

advertisement

याआधी मीडियामध्ये एक फोटो समोर आला होता, ज्यात रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी एकाच गाडीत दिसले. पंतप्रधान मोदी यांनीही हा फोटो सोशल मीडियावर शेअर करत लिहिले – राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांना भेटून नेहमीच आनंद होतो! हा फोटो समोर येताच अमेरिकेच्या ट्रम्प सरकारमध्ये खळबळ उडाली आणि भारताविरोधात सलग वक्तव्ये करण्यात आली.

जेव्हा मोदी-पुतिन भेटले 

SCO सदस्य देशांनी पहलगाम हल्ल्याचा कठोर शब्दांत निषेध केला. ज्यात २६ नागरिकांचा मृत्यू झाला होता. मृतक व जखमींच्या कुटुंबियांसाठी संवेदना व्यक्त करण्यात आली. सदस्यांनी म्हटले की- अशा हल्ल्यांचे दोषी, आयोजक आणि पुरस्कर्ते यांना न्यायालयात खेचले गेले पाहिजे.

परिषदेबाहेर पंतप्रधान मोदी यांनी रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यासोबत संवाद साधला. हा काळ तसा संवेदनशील होता कारण अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प मॉस्कोमधून कच्च्या तेलाच्या खरेदीवरून नवी दिल्लीसोबत तणाव वाढवत होते. याआधी रविवारी मोदींनी चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यासोबत बैठक घेतली होती. ज्यात दोन्ही नेत्यांनी सीमा विवाद सोडवण्याचा व सहकार्य वाढवण्याचा संकल्प केला.

मोदी-पुतिनचा फोटो समोर आणि ट्रम्पचा टॅरिफ मागे

चीनच्या तियानजिन शहरातील SCO शिखर परिषदेच्या ठिकाणाहून कार्यवाही संपल्यावर पंतप्रधान मोदी आणि पुतिन यांनी एकत्रित गाडीत बसून द्विपक्षीय बैठकीसाठी प्रवास केला. हा फोटो त्याच वेळी समोर आला जेव्हा अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी मॉस्कोकडून भारताकडून होणाऱ्या तेल खरेदीवर प्रत्युत्तर म्हणून 50 टक्के टॅरिफ लावले.

मोदींनी सोशल मीडियावर हा फोटो पोस्ट करत लिहिले – SCO शिखर परिषदेनंतर राष्ट्राध्यक्ष पुतिन आणि मी द्विपक्षीय बैठकीच्या स्थळी एकत्र गेलो. त्यांच्यासोबतचा संवाद नेहमीच ज्ञानवर्धक ठरतो.

कारमध्ये मोदी-पुतिन 45 मिनिटे

पुतिन यांनी खास मोदींसोबत प्रवास करण्याची इच्छा व्यक्त केली. त्यांनी पंतप्रधानांची 10 मिनिटे वाट पाहिली. त्यानंतर दोन्ही नेते एकाच कारमध्ये बसून 45 मिनिटे विविध विषयांवर चर्चा करत राहिले. त्यानंतर त्यांची औपचारिक बैठक सुरू झाली जी तब्बल एका तासाहून अधिक चालली.

मोदी-पुतिनची जवळीक आणि ट्रम्पचे दुर्लक्ष

पुतिन यांचा हा पाऊल महत्वाचा मानला जातो कारण अमेरिका खुलेपणाने भारत-रशिया तेल व्यापारावर नाराजी व्यक्त करत आहे. ट्रम्प यांनी भारतावर पुतिनच्या युक्रेन युद्धाला निधी पुरवण्याचा आरोप केला आहे. मागच्या महिन्यात त्यांनी भारतातून अमेरिकेला जाणाऱ्या मालावर तब्बल 50 टक्के शुल्क लावले, जे आशियात सर्वाधिक आहे. अमेरिकन दबाव असूनही भारताने रशियाकडून तेल खरेदी सुरू ठेवली आहे आणि स्पष्ट केले आहे की त्याची ऊर्जा धोरणे राष्ट्रीय हितावर आधारित आहेत.

भारत-रशिया मैत्री

ट्रम्प यांचे व्यापार सल्लागार पीटर नवारो यांनी मोदींच्या रशिया व चीनशी वाढत्या जवळीकवर आक्षेप घेतला. त्यांनी म्हटले – मोदींचे शी जिनपिंग आणि पुतिनसोबत उभे राहणे हे लाजिरवाणे आहे. त्यांना रूसऐवजी आमच्यासोबत असायला हवे. नवारो यांनी भारताला रशियाचे धुण्याचे यंत्र असे म्हणत आरोप केला की- भारत स्वस्त तेल विकत घेऊन ते रिफाइन करतो आणि महाग विकतो. ज्यामुळे रशियाला युद्धासाठी पैसा मिळतो.

मोदींचा SCO सहभाग हा फसवणूक

अमेरिकेचे अर्थमंत्री स्कॉट बेसेंट यांनीही भारतावर जोरदार टीका करत म्हटले – भारत रशियाकडून तेल खरेदी करून रशियाच्या युद्ध मशीनला ताकद देत आहे. त्यांनी भारताला "वाईट खेळाडू" ठरवले आणि मोदींचा SCO शिखर परिषदेतला सहभाग हा केवळ फसवणूक असल्याचे म्हटले.