इराण युद्धातील मोठी घडामोड, अमेरिकन फायटर जेट्सचा चाबहारवर भीषण हल्ला; भारताचे टेन्शन वाढले

अमेरिकन प्रसारमाध्यम Voice of Americaने दिलेल्या वृत्तानुसार अमेरिकन लढाऊ विमानांनी चाबहार मुक्त व्यापार क्षेत्राजवळील एका पर्वतावर असलेल्या लष्करी ठिकाणांवर हल्ला केला. या परिसराच्या मागील भागात मोठ्या स्फोटांचे आवाज ऐकू आल्याचे सांगितले जात आहे.

चाबहार मुक्त व्यापार क्षेत्रावर हल्ला

अमेरिकेचा हा हल्ला इराणकडून करण्यात आलेल्या हल्ल्यांना दिलेले प्रत्युत्तर असल्याचे मानले जात आहे. तसेच Strait of Hormuz या सामुद्रधुनीच्या नाकेबंदीला दिलेले उत्तर म्हणूनही याकडे पाहिले जात आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षाचा हा 17 वा दिवस असून युद्ध अजूनही थांबण्याची चिन्हे दिसत नाहीत.

advertisement

चाबहार मुक्त व्यापार क्षेत्राचे महत्त्व

चाबहार मुक्त व्यापार क्षेत्र मध्य आशियाला Indian Ocean शी जोडणारे महत्त्वाचे केंद्र आहे. या क्षेत्राची स्थापना 1992 मध्ये दक्षिण-पूर्व इराणमधील सिस्तान आणि बलुचिस्तान प्रांतात पाकिस्तान सीमेजवळ करण्यात आली होती. हे बंदर Gulf of Oman च्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. त्यामुळे इराणला हिंद महासागरात प्रवेश करण्यासाठी स्ट्रेट ऑफ होर्मुजच्या मार्गावर अवलंबून राहावे लागत नाही.

भारतासाठी चाबहार बंदर का महत्त्वाचे?

भारताने चाबहार मुक्त व्यापार क्षेत्रात उद्योग उभारण्यासाठी अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक केली आहे. या उद्योगांमध्ये अॅल्युमिनियम स्मेल्टरपासून युरिया उत्पादन प्रकल्पांपर्यंत अनेक प्रकल्पांचा समावेश आहे.

‘चाबहार’ या नावाचा अर्थ “चार झरे” असा होतो. हे बंदर प्रादेशिक पायाभूत सुविधांच्या विकासाचे एक प्रमुख केंद्र मानले जाते. चाबहार बंदर भारताला अफगाणिस्तान, मध्य आशिया आणि Europe पर्यंत सहज पोहोच मिळवून देते. या बंदरामुळे व्यापारी भागीदारांना 20 वर्षांपर्यंत कर सवलती, चलन विनिमयाचे स्वातंत्र्य आणि परदेशी गुंतवणुकीच्या अनेक संधी उपलब्ध होतात.

भारत-इराण करार

भारताने 2024 मध्ये इराणसोबत 10 वर्षांचा करार केला होता. या करारानुसार सरकारी कंपनी India Ports Global Limited (IPGL) ने चाबहार बंदराच्या विकासासाठी 370 दशलक्ष डॉलर्सची गुंतवणूक करण्याचे आश्वासन दिले आहे. या गुंतवणुकीतून हे स्पष्ट होते की नवी दिल्लीची या बंदराशी संबंधित योजना दीर्घकालीन आहेत.

भारताने 2030 पर्यंत आपली अर्थव्यवस्था 10 ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत आणि 2034 पर्यंत 15 ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत वाढवण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. ही उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी भारताला स्थिर व्यापार मार्ग आणि मोठ्या प्रमाणात परकीय गुंतवणूक आवश्यक आहे. त्यामुळे चाबहार बंदर भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.