GK : शॉपिंग बॅग्स नेहमी 'Brown' रंगाच्याच का असतात? कागदाच्या रंगामागे दडलंय मोठं गणित, जाणून घ्या रंजक कारण

घरी ऑनलाईन वस्तूंची डिलिव्हरी होते तेव्हा किंवा खाद्या मॉलमध्ये कपड्यांची खरेदी करताना, ती वस्तू घेऊन जाण्यासाठी आपल्या हातात एक वस्तू हमखास येते, ती म्हणजे 'तपकिरी रंगाची' (Brown) कागदी पिशवी. अगदी ऑनलाईन डिलिव्हरीचे बॉक्सेस पाहिले तरी त्यांचा रंगही तोच असतो. पण कधी विचार केला आहे का की, इतके आकर्षक रंग उपलब्ध असताना जगातल्या मोठ्या कंपन्या आणि छोटे दुकानदारही याच रंगाच्या पिशव्या का वापरतात? हा केवळ योगायोग आहे की यामागे काही व्यावसायिक आणि शास्त्रीय कारण आहे? चला, या साध्या दिसणाऱ्या बॅगचं 'ब्राऊन मिस्ट्री' आपण आज उलगडूया.

1. रिसायकलिंगचा नैसर्गिक रंगयामागचं पहिलं आणि सर्वात महत्त्वाचं कारण म्हणजे 'रिसायकलिंग'. आपण ज्या कागदी पिशव्या वापरतो, त्यातील बहुतेक जुनी वर्तमानपत्रे, जुने कार्डबोर्ड आणि वापरलेल्या कागदाच्या लगद्यापासून बनवल्या जातात. जेव्हा हे सर्व साहित्य एकत्र करून त्याचा लगदा तयार केला जातो, तेव्हा त्याचा नैसर्गिक रंग हा तपकिरीच असतो. हा रंग न बदलता कागद तयार केल्यामुळे प्रक्रियेत वेळ आणि खर्च दोन्ही वाचतो.

2. केमिकल आणि ब्लीचचा अभावआपण वहीसाठी जो पांढरा शुभ्र कागद वापरतो, तो मुळात तपकिरीच असतो. त्याला पांढरं करण्यासाठी त्यावर ब्लीच आणि विविध केमिकल्सचा मारा केला जातो. ही प्रक्रिया खर्चिक तर असतेच, पण पर्यावरणासाठीही घातक असते. शॉपिंग बॅग्सच्या बाबतीत ही 'ब्लीचिंग'ची पायरी वगळली जाते, त्यामुळे या पिशव्या बनवणे अधिक स्वस्त आणि पर्यावरणपूरक ठरते.

3. 'क्राफ्ट पेपर'ची ताकदतपकिरी कागदी पिशव्या सहसा 'क्राफ्ट पेपर' पासून बनवल्या जातात. लाकडाच्या लगद्यामध्ये नैसर्गिक तंतू (Fibers) असतात. ब्लीच न केल्यामुळे हे तंतू मजबूत राहतात. परिणामी, पांढऱ्या कागदाच्या तुलनेत हे तपकिरी कागद जास्त वजन पेलू शकतात. म्हणूनच जड किराणा सामान किंवा पुस्तकं ठेवण्यासाठी या पिशव्या अधिक विश्वासार्ह मानल्या जातात.

4. खर्चाचे गणितव्यापारात 'लागत' (Cost) अत्यंत महत्त्वाची असते. पांढरा किंवा रंगीत कागद तयार करण्यासाठी अतिरिक्त रंग आणि प्रक्रिया लागते, ज्यामुळे एका पिशवीची किंमत वाढते. छोट्या दुकानदारांपासून ते मोठ्या आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्सपर्यंत सर्वांसाठी 'ब्राऊन पेपर बॅग' हा सर्वात स्वस्त आणि दर्जेदार पर्याय आहे. यामध्ये अतिरिक्त प्रिंटिंगचीही गरज भासत नाही, कारण या रंगावर काळ्या रंगाचा लोगो उठून दिसतो.

5. निसर्गाशी मैत्री (Eco-Friendly)प्लॅस्टिक पिशव्या मातीत विरघळायला शेकडो वर्षे लागतात, पण हे पेपर बॅग्स अगदी काही दिवसांत मातीत मिसळून जातात. विशेष म्हणजे, या पिशव्या नैसर्गिक असल्याने त्यांचे उत्तम खत (Compost) तयार होऊ शकते. जर तुम्ही याचे छोटे तुकडे करून मातीत टाकले, तर ते पर्यावरणाला कोणतीही हानी न पोहोचवता नष्ट होतात.

पुढच्या वेळी जेव्हा तुमच्या हातात ही तपकिरी पिशवी येईल, तेव्हा समजून जा की तुम्ही केवळ सामान नाही, तर पर्यावरणाचे रक्षण करण्याच्या मोहिमेचा एक भागही उचलला आहे.