101, 501, 1001 आहेर देताना का दिली जाते अशी रक्कम? 99% लोकांना माहिती नाही कारण!

हिंदू परंपरेत, लग्न असो, वाढदिवस असो किंवा वास्तूशांती, कोणत्याही शुभ प्रसंगी आपण जेव्हा पाकिटात पैसे देतो, तेव्हा ती रक्कम कधीही 100, 500 किंवा 1000 अशी नसते.

त्याऐवजी आपण 101, 501 किंवा 1001 रुपये देतो. पाकिटात 1 रुपयाचं नाणं स्वतंत्रपणे ठेवण्याची ही परंपरा शतकानुशतके चालत आली आहे. पण हा जास्तीचा एक रुपया का दिला जातो? यामागे केवळ श्रद्धा नाही, तर काही रंजक कारणे आणि गणिती तर्क दडलेले आहेत.

भारतीय संस्कृतीमध्ये 'शून्य' हे पूर्णत्वाचे किंवा चक्र संपल्याचे प्रतीक मानले जाते. याउलट, 'एक' हा आकडा नवीन सुरुवातीचे प्रतीक आहे. शुभ कार्यात आपण समोरच्या व्यक्तीच्या प्रगतीची कामना करतो. जर आपण पूर्ण रक्कम दिली, तर ते तिथेच थांबल्यासारखे वाटते. पण त्यात 1 रुपया जोडला की ती रक्कम गतिमान होते, असे मानले जाते.

अविभाज्यता आणि अखंड आशीर्वाद: गणितीदृष्ट्या 100, 500 किंवा 1000 या संख्या सहज भागल्या जाऊ शकतात. मात्र 101, 501 किंवा 1001 या विषम संख्या अविभाज्य आहेत. शगुन म्हणजे आशीर्वाद असतो आणि आपले आशीर्वाद 'अविभाज्य' राहावेत, त्यांचे तुकडे होऊ नयेत, या भावनेतून 1 रुपया जोडला जातो.

नात्यातील सातत्य: हा अतिरिक्त 1 रुपया केवळ पैसा नसून तो नात्यातील सातत्याचा दुवा मानला जातो. याचा अर्थ असा की, 'दाता' आणि 'घेणारा' यांच्यातील संबंध या एका रुपयामुळे कायम जोडलेले राहतील. "आपले नाते इथेच संपले नसून ते पुढेही टिकून राहील," असा संदेश यातून दिला जातो.

लक्ष्मीचे रूप म्हणून 'धातू'ला महत्त्व: शगुनच्या पाकिटात नेहमी 'नाणेच' का दिले जाते? याचे कारण म्हणजे नाणे हे धातूचे बनलेले असते. हिंदू धर्मात धातूला माता लक्ष्मीचे स्वरूप मानले जाते. नोटेपेक्षा धातूचे नाणे देणे अधिक शुभ मानले जाते, कारण ते पृथ्वीतून मिळणाऱ्या खनिजांपासून बनते.

ऋणाचे प्रतीक: काही जुन्या समजुतींनुसार, हा 1 रुपया 'ऋण' मानला जातो. याचा अर्थ असा की, समोरच्या व्यक्तीला पुन्हा भेटण्याची आणि तो ऋण फेडण्याची संधी मिळावी. यामुळे भेटीगाठींचे आणि स्नेहाचे चक्र निरंतर सुरू राहते. टीप : (वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहेत. न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही. आपला उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)