भात-डाळ शाकाहारी आहे, मग 'या' डाळीला का मानता मांसाहारी? हिंदू पुराणाशी आहे संबंध

तर ही डाळ आहे लाल मसूर, हा एक असा पदार्थ आहे ज्याला हिंदू धर्मातील काही समुदाय, विशेषतः बंगाली हिंदू, तामसिक मानतात खरं या डाळीला मांसाहार जेवण असल्याचं मानतात.

मग आता प्रश्न असा उभा रहातो की लाल मसूर डाळ तामसिक का मानली जाते?

विधवांच्या पारंपारिक आहारामुळे: बंगालमध्ये पूर्वी विधवांना काही विशिष्ट आहाराचे पालन करावे लागत असे. यात लसुण, कांदा, मसूर आणि बटाटा नव्हते. कारण अशी मान्यता होती की मसूरमुळे हॉर्मोनल बदल वाढतात आणि ते त्यांच्या तपश्चर्यासाठी बाधा आणतात.

महाभारतकाळातील पुराणकथा: द्वापर युगात सहस्त्रबाहु अर्जून यांनी ऋषि जमदग्नि यांचं कामधेनू गाय चोरली असता, तिला हानी पोहोचली. तिच्या रक्तातून जिथे जिथे गाठ पडल्या, तिथे लाल मसूर दाणे उत्पन्न झाले. या मुळे काही हिंदू वर्गात ही डाळ प्राण्याच्या रक्ताशी निगडीत असल्याने ती मांसाहार समान मानली जाते.

गौड़ीय वैष्णवांच्या आहाराला विरोध: बंगालचा आहार गौड़ीय वैष्णव धर्मप्रचारामुळे प्रभावित आहे. वैष्णव आचारानुसार मांसाहारी आणि गडद रंगाच्या पदार्थांपासून आपले अंतर ठेवतात.

राहू-केतु पुराणकथा: एक मान्यता अशी आहे की भगवान विष्णुंनी दैत्य स्वरभानू यांचे मस्तक वध करून देवत्वाच्या उलट स्वरूपात 'राहू' प्रकारे रूपांतर केले. त्याच्या रक्तातून लाल मसूर दाणेही निर्माण झाले. त्यामुळे पुन्हा एकदा तामसिक आणि अशुचांचे तपश्चिक प्रमाण वाढले.

मसूर दाण्याचा मूळ उगम मिस्रमध्ये 2000 ई.पू. झाला. ‘मिसरा’ या शब्दापासून त्याचे नाव आले आहे. मग हे भारतात पोहोचले आणि नंतर मुगलांनीही त्यांच्या आहारात मसूरचा समावेश केला. परंतु हिंदूपंथा आणि त्यांच्या आचारभावना यांच्यासाठी हे खाद्य पदार्थ मांसाहार ठरले.

डाळ भारतीय घरातील रोजचा भाग आहे, पण लाल मसूर या दान्यावर काही पारंपरिक समुहांनी धार्मिक आणि सांस्कृतिक कारणांमुळे बंदी घातली आहे. या बंदीमागील कारणांमध्ये धार्मिक अंधश्रद्धा, पौराणिक आख्यायिका आणि समुदायाच्या विशिष्ट शुद्धतेच्या परिकल्पना आहेत. शेवटी, आहाराचे निवड आपल्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक परंपरेनुसार केला जातो आणि हेच त्यांचे वैशिष्ट्यही आहे.