आइसबर्ग म्हणजे काय?
आइसबर्ग लेट्यूस ही गोल आकाराची, कुरकुरीत आणि थंड हवामानात वाढणारी पालेभाजी आहे. मात्र आधुनिक शेतीतंत्रामुळे उन्हाळ्यातही सावली जाळी (शेडनेट), मल्चिंग आणि ठिबक सिंचनाच्या मदतीने तिची यशस्वी लागवड करता येते. पुणे, नाशिक, सांगली, सोलापूर या भागांत काही प्रगत शेतकरी यशस्वी प्रयोग करत आहेत.
लागवड पद्धत
आइसबर्गची रोपे नर्सरीत तयार करून 25 ते 30 दिवसांनी शेतात लावली जातात. एका एकरात सुमारे 18 ते 22 हजार रोपे बसवता येतात. 45 ते 60 दिवसांत पीक तयार होते. ठिबक सिंचन, सेंद्रिय खते आणि संतुलित रासायनिक खतांचा वापर केल्यास दर्जेदार उत्पादन मिळते. उन्हाळ्यात तापमान नियंत्रणासाठी शेडनेटचा वापर केल्यास उत्पादनात घट होत नाही.
advertisement
१ एकरासाठी अंदाजे खर्च
आइसबर्ग शेतीसाठी प्रारंभीचा खर्च पारंपरिक पिकांपेक्षा थोडा जास्त असतो. एका एकरासाठी अंदाजे खर्च खालील असतो.
रोपे व नर्सरी खर्च : 40,000 रु ते 50,000 रु
जमीन तयारी व मल्चिंग : 30,000 रु ते 40,000 रु
ठिबक सिंचन व्यवस्था : 35,000 रु ते 45,000 रु
खते व औषधे : 25,000 रु ते 30,000 रु
मजुरी व इतर खर्च : 30,000 रु ते 40,000 रु
एकूण अंदाजे खर्च : सुमारे 1.60 लाख रु ते 2 लाख रु
जर शेडनेट उभारायचे असेल तर अतिरिक्त 3 रु ते 4 रु लाखांचा भांडवली खर्च लागू शकतो. मात्र हा खर्च एकदाच करावा लागतो आणि पुढील अनेक हंगामात उपयोग होतो.
उत्पादन व उत्पन्न
एका एकरातून सरासरी 12 ते 15 टन उत्पादन मिळू शकते. बाजारात दर्जानुसार आइसबर्गला 25 रु ते 50 रु प्रति किलो दर मिळतो. थेट हॉटेल, मॉल किंवा प्रोसेसिंग कंपन्यांशी करार केल्यास दर अधिक मिळू शकतो.
सरासरी दर 30 रु प्रति किलो धरला, तर 12 टन उत्पादनावर सुमारे 3.60 रु लाखांची उलाढाल होऊ शकते. चांगल्या दरात विक्री झाल्यास उत्पन्न 5 ते 6 लाखांपर्यंत जाऊ शकते. खर्च वजा जाता शेतकऱ्याला 1.5 ते 3 लाख रुपये निव्वळ नफा मिळू शकतो.
