Eid ul Fitr 2026: भारतात रमजानची तारीख कोण ठरवतं? शाही इमामांची घोषणा, दिवस पुढे-मागे का होतो

भारतामध्ये ईदची तारीख ठरवण्याचे काम एखादी एकटी व्यक्ती करत नाही, तर वेगवेगळ्या शहरांमधील चांद कमिट्या हे काम करतात. यामध्ये दिल्लीच्या जामा मशिदीच्या शाही इमामांच्या नावाचा उल्लेख वारंवार होतो. मात्र, शाही इमाम स्वतः एकटे तारीख ठरवत नाहीत, तर विविध चांद कमिट्यांकडून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे ते अधिकृत घोषणा करतात. दिल्ली, लखनऊ, हैदराबाद, मुंबई आणि कोलकाता यांसारख्या शहरांमध्ये स्वतंत्र रूयत-ए-हिलाल कमिट्या कार्यरत असतात. या कमिट्या लोकांकडून चंद्र दिसल्याची साक्ष घेतात आणि त्यानंतरच चंद्र दिसला की नाही, याचा अंतिम निर्णय घेतात.

advertisement

शाही इमामांची भूमिका प्रामुख्याने अधिकृत घोषणा करण्यापुरती असते. जेव्हा चंद्र दर्शनाची पुष्टी होते, तेव्हा जामा मशिदीचे शाही इमाम ईद कोणत्या दिवशी असेल याचे अधिकृत निवेदन प्रसिद्ध करतात. लोकांचा त्यांच्या शब्दावर विश्वास असतो, त्यामुळे प्रसारमाध्यमे आणि जनतेचे लक्ष त्यांच्या घोषणेकडे असते. परंतु प्रत्यक्षात ही एक सामूहिक प्रक्रिया असते ज्यामध्ये अनेक ठिकाणांहून आलेले अहवाल विचारात घेतले जातात.

चंद्र पाहण्याची प्रक्रिया अत्यंत रंजक असते. रमझानच्या 29 व्या दिवशी संध्याकाळी लोक मोकळ्या आकाशात चंद्र शोधण्याचा प्रयत्न करतात. अनेक ठिकाणी मशिदी आणि कमिट्यांतर्फे विशेष पथके तैनात केली जातात जी दुर्बिणीच्या साहाय्याने चंद्र पाहण्याचा प्रयत्न करतात. जर एखाद्या ठिकाणी चंद्र दिसला, तर तिथले लोक त्याची साक्ष देतात. त्यानंतर कमिटी त्या साक्षीची पडताळणी करते आणि सर्व काही योग्य आढळल्यास चंद्र दिसल्याची घोषणा केली जाते.

ज्याची गरज होती तेच मिळणार! आयुष्याला लाख मोलाचा युटर्न, शुक्रगोचर 3 राशींना लकी

भारतात अनेकदा असे घडते की, वेगवेगळ्या शहरांत किंवा राज्यांत ईद वेगवेगळ्या दिवशी साजरी केली जाते. याचे मुख्य कारण म्हणजे चंद्र प्रत्येक ठिकाणी एकाच वेळी दिसेलच असे नाही. कुठे हवामान खराब असते, कुठे ढगाळ वातावरण असते, तर कुठे चंद्र स्पष्ट दिसतो. अशा स्थितीत ज्या ठिकाणी चंद्र दिसतो तिथे दुसऱ्या दिवशी ईद साजरी केली जाते, तर इतर ठिकाणी एक दिवस उशिराने ईद होते. यामुळेच भारतात विविधतेत एकता असूनही ईदच्या तारखेत कधी कधी तफावत पाहायला मिळते.

अनेकांचा असा समज असतो की सौदी अरेबियामध्ये चंद्र दिसल्यानंतरच भारतात ईद साजरी होते, पण हे पूर्णपणे सत्य नाही. भारत स्वतःच्या स्थानिक चंद्रदर्शन प्रक्रियेवर अवलंबून असतो. सौदी अरेबियामध्ये चंद्र दिसल्याचा परिणाम नक्कीच होतो आणि लोक त्या बातमीची दखल घेतात, परंतु अंतिम निर्णय हा भारतातील चांद कमिट्या आणि स्थानिक साक्षीदारांवरच अवलंबून असतो.

गुढीपाडव्याच्या दिवशी शनी-सूर्य-शुक्र-चंद्राची महायुती; या 4 राशींच्या कमाईत महाउसळी

सन 2026 मध्ये ईद-उल-फितरची संभाव्य तारीख चंद्र दर्शनावरच अवलंबून असेल. अंदाजानुसार ही तारीख मार्च महिन्याच्या अखेरीस किंवा एप्रिलच्या सुरुवातीला असू शकते. परंतु नेमकी तारीख रमझानच्या शेवटच्या दिवशी चंद्र दिसल्यानंतरच स्पष्ट होईल. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही अंतिम निर्णय चंद्र दर्शनानंतरच घेतला जाईल. ईदची तारीख चंद्रावरून ठरवणे ही केवळ एक धार्मिक प्रक्रिया नसून ती लोकांना एकत्र जोडणारी एक सुंदर परंपरा आहे. चंद्राची वाट पाहणे, त्यानंतर होणारी आनंदाची घोषणा आणि ईदची लगबग, या सगळ्या गोष्टी मिळून या सणाला अधिक खास करत असतात.