सदस्यत्वासाठी मालकी हक्क आवश्यक
महाराष्ट्र मध्ये लागू असलेल्या महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम 1960 नुसार, हाऊसिंग सोसायटीचा नियमित (Ordinary) सदस्य होण्यासाठी संबंधित फ्लॅट किंवा गाळ्याचा मालकी हक्क आवश्यक असतो. म्हणजेच ज्याच्या नावावर मालमत्ता नोंदणीकृत आहे, त्यालाच सोसायटीचे पूर्ण सदस्यत्व मिळते. त्यामुळे केवळ भाडेकरारावर राहणाऱ्या व्यक्तीस थेट सदस्य होता येत नाही.
भाडेकरूची कायदेशीर स्थिती
advertisement
भाडेकरू हा त्या घराचा कायदेशीर रहिवासी असला तरी तो मालकाच्या परवानगीने राहतो. सोसायटीच्या दैनंदिन कारभारात, सर्वसाधारण सभेत मतदानाचा अधिकार किंवा व्यवस्थापन समितीत निवडणूक लढवण्याचा अधिकार फक्त सदस्यांनाच असतो. भाडेकरूला हे अधिकार मिळत नाहीत.
तथापि, काही वेळा फ्लॅट मालक आपल्या कुटुंबातील सदस्याला सहयोगी सदस्य (Associate Member) म्हणून नोंदवू शकतो. पण भाडेकरूला असा दर्जा देण्यासाठी मालकाची लेखी संमती आणि सोसायटीची मान्यता आवश्यक असते. तरीही सहयोगी सदस्याला पूर्ण मतदानाचा अधिकार सहसा दिला जात नाही.
सोसायटीचे नियम आणि NOC
भाडेकरू ठेवताना फ्लॅट मालकाने सोसायटीकडे लेखी अर्ज देऊन परवानगी (NOC) घेणे आवश्यक असते. अनेक सोसायट्यांमध्ये पोलिस पडताळणी, भाडेकराराची प्रत, ओळखपत्र यांसारखी कागदपत्रे सादर करावी लागतात. काही प्रकरणांमध्ये नॉन-ऑक्युपन्सी चार्जेसही आकारले जातात.
सोसायटीच्या उपनियमांनुसार भाडेकरूला पार्किंग, सुरक्षा, स्वच्छता यांसारख्या सुविधा मिळतात; मात्र तो निर्णय प्रक्रियेत सहभागी होऊ शकत नाही.
विशेष परिस्थिती
काही वेळा मालक परदेशात किंवा दुसऱ्या शहरात राहत असल्यास, तो आपल्या प्रतिनिधीला किंवा पॉवर ऑफ अटर्नी धारकाला मर्यादित अधिकार देऊ शकतो. मात्र हे अधिकारही सोसायटीच्या मंजुरीवर अवलंबून असतात. भाडेकरूला थेट व्यवस्थापन समितीत स्थान मिळणे किंवा सभेत मतदान करणे कायद्याने मान्य नाही.
