हाऊसिंग सोसायटी कमिटीच्या सदस्यत्वाचे प्रकार किती असतात? ९९ % लोकांना माहीतच नाही

महाराष्ट्र सहकार विभाग आणि महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम 1960 नुसार गृहनिर्माण संस्थांमध्ये सदस्यांचे वेगवेगळे प्रकार निश्चित करण्यात आले आहेत.

१) नियमित सदस्य

सोसायटीमध्ये फ्लॅट किंवा गाळ्याचे मालक असलेली आणि नियमांनुसार सर्व देयके भरणारी व्यक्ती ‘सक्रिय सदस्य’ म्हणून ओळखली जाते. अशा सदस्यांना सर्वसाधारण सभेत मतदानाचा हक्क असतो. ते व्यवस्थापन समितीच्या निवडणुकीत उभे राहू शकतात. समितीचे अध्यक्ष, सचिव किंवा कोषाध्यक्ष होण्यासाठी सक्रिय सदस्य असणे आवश्यक आहे.

advertisement

२) सहसदस्य

फ्लॅटच्या मूळ मालकासोबत नोंद असलेली दुसरी व्यक्ती सहसदस्य म्हणून नोंदवली जाते. उदाहरणार्थ, पती-पत्नी संयुक्त मालक असतील तर एक जण मुख्य सदस्य आणि दुसरा सहसदस्य असतो. सहसदस्याला मतदानाचा किंवा निवडणूक लढवण्याचा अधिकार मुख्य सदस्याच्या लेखी परवानगीशिवाय मिळत नाही.

३) नाममात्र सदस्य

भाडेकरू किंवा तात्पुरते राहणारे व्यक्ती नाममात्र सदस्य म्हणून नोंदवले जाऊ शकतात. त्यांना मालकी हक्क नसतो. तसेच त्यांना मतदानाचा किंवा समितीत निवडून येण्याचा अधिकार नसतो. मात्र, सोसायटीच्या नियमांचे पालन करणे त्यांच्यावर बंधनकारक असते.

४) समिती सदस्य

सर्वसाधारण सभेतून निवडून आलेले सदस्य व्यवस्थापन समितीत काम करतात. सोसायटीच्या आकारानुसार समिती सदस्यांची संख्या ठरते (साधारणतः ९ ते २१ सदस्य). यामध्ये अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, सचिव, कोषाध्यक्ष आणि इतर सदस्यांचा समावेश असतो. समिती सदस्यांची मुदत साधारण पाच वर्षांची असते.

५) तज्ज्ञ किंवा नामनिर्देशित सदस्य

काही प्रकरणांमध्ये तांत्रिक सल्ल्यासाठी किंवा विशेष कौशल्यासाठी तज्ज्ञ व्यक्तीला नामनिर्देशित सदस्य म्हणून नियुक्त केले जाऊ शकते. अशा सदस्यांना मतदानाचा अधिकार नसतो, परंतु ते सल्लागार म्हणून काम करतात.

जबाबदाऱ्या आणि नियम

व्यवस्थापन समितीवर आर्थिक पारदर्शकता राखणे, वार्षिक सर्वसाधारण सभा घेणे, लेखापरीक्षण पूर्ण करणे आणि शासनाच्या नियमांचे पालन करणे बंधनकारक असते. सदस्यांनी देयके वेळेवर न भरल्यास त्यांना ‘अक्रिय’ घोषित केले जाऊ शकते आणि मतदानाचा हक्क गमवावा लागू शकतो.