TRENDING:
पडद्यामागील हालचाली
अमेरिका आणि इस्रायल मोठ्या प्रमाणात संघर्ष वाढवण्याच्या तयारीत असताना हा बदल झाला. पेंटॅगॉन आणि अमेरिकन सैन्य संभाव्य मोठ्या बॉम्बहल्ल्याच्या तयारीत होते, तर प्रादेशिक सहयोगी इराणकडून तीव्र प्रत्युत्तराची शक्यता गृहीत धरत होते. सोमवारी चर्चेला वेग आला मात्र अमेरिकेचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांनी इराणच्या प्रारंभिक 10 मुद्द्यांच्या प्रस्तावाला अपुरा ठरवले. ज्यामुळे प्रस्तावात तातडीने बदल करण्यात आले. पाकिस्तानचे मध्यस्थ वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात प्रस्तावांची देवाणघेवाण करत होते तर इजिप्त आणि तुर्कीनेही मतभेद कमी करण्यासाठी प्रयत्न केले.
advertisement
सोमवार रात्रीपर्यंत दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाचा सुधारित प्रस्ताव अमेरिकेने मान्य केला होता आणि अंतिम निर्णय खामेनी यांच्यावर सोपवण्यात आला होता. जे या प्रक्रियेत सक्रियपणे सहभागी होते.
खामेनी यांची भूमिका
सुरक्षेच्या वाढत्या धोक्यांमध्ये आणि मध्यस्थांच्या माध्यमातून संवाद साधत असताना खामेनी यांनी दिलेली मंजुरी ही चर्चेतील महत्त्वाचा टर्निंग पॉइंट ठरली. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनीही चर्चेला पुढे नेण्यात आणि लष्करी नेतृत्वाला करार मान्य करण्यास तयार करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. चीननेही इराणला राजनैतिक मार्ग स्वीकारण्याचा सल्ला दिला. खामेनी यांच्या हिरव्या कंदिलाशिवाय हा करार शक्य झाला नसता, असे एका प्रादेशिक सूत्राने सांगितले.
अनिश्चिततेत आकार घेतलेला युद्धविराम
मंगळवार सकाळपर्यंत करार अंतिम टप्प्यात पोहोचत असताना ट्रम्प यांनी आज रात्री एक संपूर्ण सभ्यता नष्ट होऊ शकते असा इशारा दिल्याने अनिश्चितता वाढली. काही अहवालांमध्ये चर्चा कोसळल्याचे म्हटले असले तरी प्रत्यक्षात वाटाघाटी सुरूच होत्या आणि प्रगती करत होत्या.
अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जे.डी. व्हान्स यांनी पाकिस्तानच्या मध्यस्थांशी संवाद साधला तर इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू हे ट्रम्प यांच्या सतत संपर्कात होते. इस्रायलमध्ये या प्रक्रियेत आपला प्रभाव कमी होण्याची चिंता व्यक्त करण्यात आली.
दुपारपर्यंत दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामावर व्यापक सहमती झाली. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी काही तासांतच या अटी जाहीर करत दोन्ही बाजूंना स्वीकारण्याचे आवाहन केले. सहयोगी देशांकडून दबाव असूनही ट्रम्प यांनी इस्रायलची सहमती मिळवल्यानंतर करार पुढे नेला.
घोषणेनंतर लगेचच अमेरिकन सैन्याला कारवाई थांबवण्याचे आदेश देण्यात आले, तर इराणने युद्धविरामाचे पालन करण्यास आणि समन्वयाने Strait of Hormuz पुन्हा सुरू करण्यास मान्यता दिली.
नाजूक शांतता आणि पुढील आव्हाने
या युद्धविरामामुळे तात्पुरती शांतता प्रस्थापित झाली असली तरी अमेरिका आणि इराण यांच्यात आण्विक धोरण आणि प्रादेशिक सुरक्षेसारख्या मुद्द्यांवर मोठे मतभेद अद्याप कायम आहेत. पुढील चर्चा पाकिस्तानमध्ये होण्याची शक्यता असून, त्यात जे.डी. व्हान्स अमेरिकेचे नेतृत्व करू शकतात. या चर्चांवरच हा युद्धविराम दीर्घकालीन करारात रूपांतरित होईल की पुन्हा संघर्ष भडकणार, हे अवलंबून असेल.