ट्रम्प अणूबॉम्ब टाकणार का? 'इराणची संस्कृती पुन्हा कधीही उभी राहणार नाही'; नेमका अर्थ काय याचा

या वक्तव्यामुळे हा संघर्ष आता फक्त सागरी चकमकी किंवा मर्यादित लष्करी कारवाया यापुरता राहिलेला नाही, तर तो पूर्णतः अस्तित्वाच्या संकटात बदलल्याचे संकेत मिळत आहेत. जागतिक तेलाच्या किंमती वाढत असताना इराणमध्ये नागरिकांना वीज प्रकल्पांभोवती मानवी साखळ्या तयार करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. त्यामुळे आज रात्री काय होणार? याबाबत जगभरात भीती आणि अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.

advertisement

लष्करी तज्ज्ञांच्या मते ट्रम्प यांच्या वक्तव्याचा अर्थ “पूर्ण पायाभूत सुविधा युद्ध” (Total Infrastructure Warfare) असा असू शकतो. गेल्या काही आठवड्यांत अमेरिका आणि इस्रायलने IRGC च्या कमांड सेंटर्स आणि B1 Bridge तसेच Kharg Island सारख्या महत्त्वाच्या ठिकाणांवर “सर्जिकल स्ट्राईक्स” केले होते. मात्र आता ही कारवाई आणखी व्यापक स्वरूप धारण करू शकते.

ट्रम्प यांनी स्पष्टपणे इशारा दिला आहे की इराणमधील प्रत्येक पूल आणि प्रत्येक वीज प्रकल्प उद्ध्वस्त केला जाऊ शकतो. त्यांच्या मते, वीज, पाणी शुद्धीकरण आणि वाहतूक व्यवस्था पूर्णपणे खंडित केल्यास इराणची आधुनिक व्यवस्था कोलमडेल आणि देश पुन्हा औद्योगिक क्रांतीपूर्व अवस्थेत जाईल. यामुळे 1979 च्या क्रांतीनंतर निर्माण झालेली आधुनिक व्यवस्था संपुष्टात येईल आणि “पूर्ण सत्तांतर” घडवून आणता येईल.

अणुयुद्धाची शक्यता?

पुन्हा कधीही उभी राहणार नाही या वाक्यामुळे अणुयुद्धाची भीतीही व्यक्त केली जात आहे. व्हाईट हाऊसने अधिकृतपणे सांगितले आहे की त्यांच्या योजना मोठ्या प्रमाणातील पारंपरिक शस्त्रास्त्रांपुरत्या मर्यादित आहेत. मात्र इतक्या मोठ्या प्रमाणावर होणाऱ्या संभाव्य विध्वंसामुळे अणुयुद्धाची छाया कायम आहे. ट्रम्प यांनी सोमवारी दिलेल्या पत्रकार परिषदेत एकाच रात्री संपूर्ण देश नष्ट होऊ शकतो असेही म्हटले होते. जे अणुशक्तीच्या क्षमतेशी सुसंगत मानले जाते.

तज्ज्ञांच्या मते ही भाषा इराणवर मानसिक दबाव टाकण्यासाठी वापरली जात आहे. संस्कृतीचा अंत असा उल्लेख करून अमेरिकेने इस्लामाबादमध्ये सुरू असलेल्या चर्चांमध्ये इराणला 15 मुद्द्यांच्या शांतता प्रस्तावाला मान्यता देण्यासाठी दबाव वाढवला आहे. उद्देश असा की, अणुसीमा ओलांडल्याशिवाय पूर्ण शरणागती मिळवणे. मात्र यामध्ये अनिश्चितता कायम आहे.

तेहरानची प्रतिक्रिया काय?

इराणची राजधानी तेहरान मध्ये वातावरण तणावपूर्ण असूनही ठाम विरोधाचे आहे. राष्ट्राध्यक्ष Masoud Pezeshkian यांनी दावा केला आहे की 1.4 कोटी इराणी नागरिक देशासाठी बलिदान देण्यासाठी तयार आहेत. अधिकाऱ्यांनी नागरिकांना वीज प्रकल्पांसारख्या महत्त्वाच्या ठिकाणी जमून मानवी ढाल बनण्याचे आवाहन केले आहे.

ही कमाल प्रतिकार नीती दर्शवते की IRGC अंतर्गत सत्तासंघर्ष जिंकून आता पूर्ण पायाभूत व्यवस्था उद्ध्वस्त होण्याची शक्यता असली तरीही ते होर्मुझ सामुद्रधुनी उघडण्यास तयार नाहीत. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने संयुक्त राष्ट्रांना इशारा दिला आहे की Bushehr अणुऊर्जा प्रकल्पाजवळ हल्ले सुरू राहिल्यास “रेडिओऍक्टिव्ह प्रदूषणाचा” धोका निर्माण होऊ शकतो.

रात्री 8 वाजताच्या (ET) अंतिम मुदतीकडे वेळ झपाट्याने सरकत असताना, “स्प्रिंग 2026” युद्ध एका निर्णायक काठावर उभे आहे. ही रात्र मोठा राजनैतिक तोडगा घेऊन येईल की एखाद्या देशाच्या पायाभूत व्यवस्थेचा संपूर्ण विनाश घडवेल. यावर पुढील अनेक दशकांसाठी जागतिक व्यवस्थेचे भविष्य अवलंबून असेल.