'आमच्या भूमीवर पाय ठेवायचा नाही, काय करायचे ते करा'; इराण युद्धात श्रीलंकेचे धाडसी निर्णय, अमेरिकेच्या विमानांना परवानगी नाकारली

अमेरिकेला जिबूती येथील तळावरून क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज दोन विमाने हलवायची होती. मात्र देशाची तटस्थता कायम ठेवण्यासाठी आणि श्रीलंकेची भूमी कोणत्याही लष्करी कारवाईसाठी वापरली जाऊ नये यासाठी त्यांनी 26 फेब्रुवारी रोजी ही विनंती फेटाळून लावली, असे दिसानायके यांनी संसदेला संबोधित करताना सांगितले.

हिंद महासागरातील या देशाला युद्धाचे परिणाम तेव्हा भोगावे लागले, जेव्हा अमेरिकेच्या पाणबुडीने मार्चमध्ये त्यांच्या किनाऱ्याजवळ इराणच्या IRIS Dena या युद्धनौकेवर टॉर्पेडो हल्ला केला.

advertisement

4 ते 8 मार्चदरम्यान आठ अँटी-शिप क्षेपणास्त्रांनी सज्ज दोन युद्धविमाने मत्ताला विमानतळावर आणण्याची त्यांची योजना होती. पण आम्ही नाही म्हटले, असे दिसानायके म्हणाले. या विमानांचा वापर इराणविरुद्ध आक्रमणासाठी केला जाणार होता का, याबाबत त्यांनी स्पष्ट केले नाही.

श्रीलंकेच्या लष्करी सूत्रांनी AFP ला सांगितले की देशाच्या परराष्ट्र धोरणानुसार श्रीलंका आपले हवाई क्षेत्र कोणत्याही देशावर हल्ला करण्यासाठी वापरू देणार नाही.

त्याच दिवशी इराणनेही भारतातून नौदल सराव पूर्ण करून परतणाऱ्या तीन युद्धनौकांना कोलंबो बंदरात थांबण्याची परवानगी मागितली होती. 9 ते 13 मार्चदरम्यान या जहाजांना येऊ देण्याबाबत आम्ही विचार करत होतो. जर आम्ही इराणला होकार दिला असता, तर अमेरिकेलाही होकार द्यावा लागला असता, असे दिसानायके म्हणाले.

पण आम्ही तसे केले नाही. आम्ही आमची तटस्थ भूमिका ठामपणे कायम ठेवली आहे, असे त्यांनी सांगितले. आम्ही कोणाच्याही दबावाला झुकणार नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. त्यांच्या या वक्तव्यावर 225 सदस्यीय संसदेत टाळ्यांचा कडकडाट झाला.

(AI फोटो)

4 मार्च रोजी झालेल्या अमेरिकन हल्ल्यात IRIS Dena या युद्धनौकेवरील किमान 84 खलाशी ठार झाले होते. त्यांचे मृतदेह नंतर इराणला परत पाठवण्यात आले.

जीव वाचवण्याचा प्रयत्न

श्रीलंकेच्या नौदल आणि वायुदलाने तातडीने बचावकार्य हाती घेतले. बुडालेल्या युद्धनौकेतून 32 खलाशांना वाचवण्यात आले, तर 84 मृतदेह बाहेर काढण्यात आले. दुसरी इराणी युद्धनौका IRIS Bushehr याला दुसऱ्याच दिवशी श्रीलंकेच्या पाण्यात प्रवेश देण्यात आला. या जहाजावरील 219 खलाशांच्या सुरक्षेबाबत चिंता व्यक्त केली जात होती आणि त्यांना कोलंबोमध्ये आश्रय देण्यात आला. खलाशांना आश्रय देणे हा मानवीय दृष्टिकोन होता. आम्ही जीव वाचवत होतो, असे दिसानायके म्हणाले.

तिसरे जहाज IRIS Lavan दक्षिण भारतातील कोची बंदरात पोहोचले आणि त्यावरील काही खलाशी आपल्या देशात परतले, असे भारतीय अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

श्रीलंकेच्या सरकारने संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेतील इराणविरोधी ठरावावर मतदान न करता तटस्थता दाखवली. तो ठराव अर्धवट सत्यावर आधारित होता. त्यात संपूर्ण परिस्थिती मांडलेली नव्हती. आम्ही न्याय आणि निष्पक्षतेच्या बाजूने आहोत, असे दिसानायके यांनी स्पष्ट केले.

श्रीलंका अमेरिकेसोबत (जी त्यांची प्रमुख निर्यात बाजारपेठ आहे) तसेच इराणसोबत (जो श्रीलंकन चहाचा मोठा खरेदीदार आहे) जवळचे संबंध राखून आहे.