Online Game Addiction : ऑनलाइन गेमचा जीवघेणा विळखा! मुलांमध्ये होणाऱ्या 'या' बदलांकडे अजिबात करून नका दुर्लक्ष..

कुटुंबीयांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या तिन्ही बहिणी दीर्घकाळापासून मोबाईल गेमिंगमध्ये गुंतलेल्या होत्या. त्यांनी शाळेत जाणं बंद केलं होतं आणि त्यांचा बाहेरील सामाजिक संपर्कही तुटला होता. कोरियन संस्कृतीचा प्रभाव त्यांच्यावर इतका वाढला होता की त्यांनी स्वतःची कोरियन नावंही ठेवली होती. वडिलांनी मोबाईल गेमिंगवर आक्षेप घेत मोबाईल काढून घेतल्यानंतर त्या तीव्र मानसिक तणावाखाली गेल्या. यानंतर त्यांनी इमारतीच्या 9 व्या मजल्यावरून उडी घेत आत्महत्या केली. घटनास्थळी सापडलेल्या सुसाइड नोटमध्ये 'मम्मी-पापा सॉरी… आम्ही गेम सोडू शकत नाही' असे नमूद करण्यात आले होते. या घटनेमुळे डिजिटल युगात राहणाऱ्या मुलांच्या सुरक्षिततेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारा आहे.

मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांनुसार, लहान मुले आणि किशोरवयीन मुलांचा मेंदू पूर्णपणे विकसित झालेला नसतो. त्यामुळे ते गेममधील पात्रं आणि आव्हानांना वास्तव समजू लागतात. त्यातील टास्कमुळे सततचा दबाव, अपयशाची भीती आणि टास्क पूर्ण करण्याची सक्ती यामुळे त्यांची निर्णयक्षमता कमी होत जाते. अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ जीन एम. ट्वेंग यांच्या iGen या पुस्तकानुसार 2011 नंतर ऑनलाइन गेमिंग आणि सोशल मीडिया अ‍ॅडिक्शनमुळे तरुणांमध्ये नैराश्य आणि आत्महत्येच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे.

पालकांनी काही ठराविक संकेतांकडे दुर्लक्ष करू नये असे तज्ज्ञ सांगतात. मुलं सतत मोबाईल किंवा गेममध्ये गुंतलेली असणं, गेम बंद केल्यावर चिडचिड किंवा राग व्यक्त करणं, कुटुंबीयांपासून दूर राहणं, झोपेची वेळ आणि दैनंदिन सवयी बिघडणं, अभ्यासात रस कमी होणं, सतत उदास, घाबरलेली किंवा रिकामेपणाची भावना व्यक्त करणं हे ऑनलाइन गेमिंग अ‍ॅडिक्शनचे संकेत असू शकतात. असे 4 ते 5 लक्षणे सातत्याने दिसत असतील, तर पालिकांनी तात्काळ सतर्क होणं आवश्यक आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, मुलांना मोबाईल देणं चुकीचं नाही, मात्र योग्य नियंत्रण आणि संवाद अत्यावश्यक आहे. पालकांनी मुलांशी मोकळेपणाने संवाद साधावा, स्क्रीन टाइमवर लक्ष ठेवावं आणि स्मार्टफोनमध्ये पेरेंटल कंट्रोलचा वापर करावा. पेरेंटल कंट्रोलद्वारे गेम्स, अ‍ॅप्स आणि ऑनलाइन कंटेंटवर मर्यादा घालता येतात. यामुळे मुलांना धोकादायक गेम्स आणि मानसिक नुकसान करणाऱ्या चॅलेंजपासून दूर ठेवता येऊ शकतं.