हाऊसिंग सोसायटीचे नवीन मंडळ कसं तयार करायचं? नियम काय सांगतो?

Published by:Ajit Bhabad

Last Updated:Feb 28, 2026 12:00 PM IST

Property Rules : गृहनिर्माण सोसायटीचे कामकाज सुरळीत चालण्यासाठी सक्षम आणि कायदेशीर पद्धतीने निवडलेले व्यवस्थापन मंडळ (मॅनेजिंग कमिटी) असणे अत्यंत आवश्यक असते.

इम्पॅक्ट शॉटतुमचा गेटवे लेटेस्ट न्यूज

मुंबई : गृहनिर्माण सोसायटीचे कामकाज सुरळीत चालण्यासाठी सक्षम आणि कायदेशीर पद्धतीने निवडलेले व्यवस्थापन मंडळ (मॅनेजिंग कमिटी) असणे अत्यंत आवश्यक असते. जुन्या मंडळाची मुदत संपल्यानंतर किंवा काही कारणांमुळे नवीन मंडळ तयार करायचे असल्यास, त्यासाठी ठराविक कायदेशीर प्रक्रिया पाळावी लागते. महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम १९६० आणि त्याअंतर्गत नियमांमध्ये हाऊसिंग सोसायटीच्या नवीन मंडळाच्या निवडीबाबत स्पष्ट तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.

मंडळाची मुदत आणि निवडणूक

सामान्यतः गृहनिर्माण सहकारी संस्थेच्या व्यवस्थापन मंडळाची मुदत पाच वर्षांची असते. ही मुदत संपण्यापूर्वी किमान सहा महिने आधी नवीन निवडणुकीची प्रक्रिया सुरू करणे बंधनकारक आहे. विद्यमान मंडळाने वेळेत निवडणूक न घेतल्यास, उपनिबंधक कार्यालयाकडून प्रशासक नेमला जाऊ शकतो.

निवडणूक कार्यक्रम कसा ठरतो?

नवीन मंडळ तयार करण्यासाठी सर्वप्रथम सोसायटीची वार्षिक किंवा विशेष सर्वसाधारण सभा बोलावली जाते. या सभेत निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केला जातो. सभेची नोटीस किमान १४ दिवस आधी सर्व सभासदांना देणे आवश्यक असते. नोटीसमध्ये दिनांक, वेळ, ठिकाण आणि अजेंडा स्पष्टपणे नमूद असावा.

मतदार यादी तयार करणे

निवडणुकीपूर्वी पात्र सभासदांची मतदार यादी तयार केली जाते. ज्यांचे मेंटेनन्स थकीत नाही, सभासदत्व वैध आहे आणि नाव सातबारा/शेअर सर्टिफिकेटवर नोंदलेले आहे, असे सभासद मतदानास पात्र ठरतात. मतदार यादीवर हरकती असल्यास त्यावर निर्णय घेऊन अंतिम यादी प्रसिद्ध केली जाते.

नामांकन प्रक्रिया

निवडणूक लढवू इच्छिणाऱ्या सभासदांनी ठराविक मुदतीत अर्ज (नामांकन) सादर करावा लागतो. प्रत्येक अर्जास प्रस्तावक आणि अनुमोदक असणे आवश्यक आहे. अर्जांची छाननी करून वैध उमेदवारांची यादी जाहीर केली जाते. आवश्यक असल्यास उमेदवारांना माघार घेण्याची संधी दिली जाते.

बिनविरोध निवड

जर जाहीर झालेल्या जागांइतकेच उमेदवार असतील, तर मंडळ बिनविरोध निवडले जाते. अशा वेळी मतदानाची गरज भासत नाही आणि निवडणूक अधिकारी बिनविरोध निवडीची घोषणा करतो.

मतदान व निकाल

उमेदवार जास्त असतील, तर गुप्त मतदान घेतले जाते. मतदान प्रक्रिया पारदर्शक आणि शांततेत पार पाडणे आवश्यक आहे. मतदानानंतर मोजणी करून बहुमताने विजयी उमेदवार घोषित केले जातात.

पदाधिकाऱ्यांची निवड

नवीन व्यवस्थापन मंडळ जाहीर झाल्यानंतर पहिली सभा घेतली जाते. या सभेत अध्यक्ष, सचिव, खजिनदार आणि इतर पदाधिकारी निवडले जातात. त्यानंतर नव्या मंडळाची माहिती उपनिबंधक कार्यालयात नोंदवली जाते.

नियम न पाळल्यास काय?

निवडणूक वेळेत न घेणे, नियमांचे उल्लंघन करणे किंवा बेकायदेशीर मंडळ चालवणे, यास कायदेशीर अडचणी येऊ शकतात. अशा परिस्थितीत प्रशासक नेमला जाणे, दंड किंवा निर्णय रद्द होणे, असे परिणाम भोगावे लागू शकतात.

सभासदांनी काय लक्षात ठेवावे?

सभासदांनी वेळोवेळी सभांना उपस्थित राहणे, मतदार यादी तपासणे आणि निवडणूक प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घेणे आवश्यक आहे. कारण मजबूत आणि नियमबद्ध मंडळामुळेच सोसायटीचा कारभार पारदर्शक, आर्थिकदृष्ट्या शिस्तबद्ध आणि सुरक्षित राहतो.

view comments