Swiss Cheese Day : टॉम अँड जेरी ज्या चीझसाठी भांडायचे त्या चीझवर होल का माहितीये?

टॉम अँड जेरी कार्टुन पाहिलं नाही किंवा आवडत नाही अशी व्यक्ती क्वचितच सापडेल. या कार्टुनमधील टॉम आणि जेरी यांच्याशिवाय आणखी एक आकर्षक गोष्ट म्हणजे यातील चीझ. ज्याच्यासाठी टॉम आणि जेरी दोघंही भांडायचे. या चीझवर तुम्ही छिद्रं पाहिली असतील.

तसं तुम्ही आता दुकानातून चीझ खरेदी केलं तर तुम्हाला ते पूर्ण प्लेन मिळेल म्हणजे त्यावर होल नसतो. मग टॉम अँड जेरीमधील या कार्टुनवर होल का आणि कसा? याचा तुम्ही विचार केला आहे का? अनेकांना वाटलं असेल ही छिद्रं शोभेसाठी किंवा डिझाइनसाठी असावीत. पण हे चीझ साधं नाही तर खास आहे.

हे स्वीस चीझ आहे. जो मुख्यतः स्वित्झर्लंडमध्ये तयार होणाऱ्या Emmental किंवा Emmentaler चीझसाठी ओळखला जातो. या चीझची चव सौम्य, किंचित गोडसर आणि टेक्सचर थोडं स्पंजी असतं. या चीझची खास ओळख म्हणजे त्यावर असलेली गोल छिद्रं, ज्यांना वैज्ञानिक भाषेत आइझ असं म्हणतात.

हे चीज तयार करताना दूध गरम केलं जातं, त्यात बॅक्टेरिया आणि रेनिट (किण्वन म्हणून वापरला जाणारा पदार्थ) मिसळला जातं. यामुळे दूध घट्ट होतं आणि त्याचं दही. जे कापून, दाबून आणि साच्यात ठेवून चीज बनवलं जातं.

स्वीस चीजमध्ये वापरला जाणारा एक विशेष बॅक्टेरिया म्हणजे Propionibacterium freudenreichii. हा  चीज मॅच्युअर होत असताना लॅक्टिक अ‍ॅसिडचं रूपांतर प्रोपिऑनिक अ‍ॅसिड, अ‍ॅसिटिक अ‍ॅसिड आणि कार्बन डायऑक्साइडमध्ये करतो. याच कार्बन डायऑक्साइडमुळे चीजच्या आत हवेचे फुगे तयार होतात. चीज बाहेरून घट्ट असल्यामुळे हा गॅस बाहेर जाऊ शकत नाही आणि आतच साचून मोठी गोल छिद्रं तयार करतो. हीच छिद्रं आपण स्वीस चीजवर पाहतो.

सर्व स्वीस चीजवर सारखीच छिद्रं असतात असं नाही. त्यांचा आकार आणि संख्या बॅक्टेरियाचं प्रमाण, चीज किती दिवस मॅच्युअर केलं आहे, तापमान आणि आर्द्रता, दूध किती स्वच्छ आहे यावर अवलंबून असतं. पूर्वीच्या काळी दूध थोडं कमी फिल्टर केलं जायचं. त्यामुळे त्यात सूक्ष्म गवताचे कण असायचे. हे कण गॅस साठण्याचा केंद्रबिंदू बनायचे, त्यामुळे छिद्रं मोठी आणि स्पष्ट दिसायची. आजकाल दूध जास्त स्वच्छ केल्यामुळे काही वेळा छिद्रं लहान किंवा कमी दिसतात.

काही आधुनिक स्वीस चीज प्रकारांमध्ये छिद्रं खूपच कमी किंवा अजिबात नसतात. पण पारंपरिक Emmental चीजमध्ये छिद्रं असणं हे गुणवत्तेचं आणि ओळखीचं लक्षण मानलं जातं. छिद्रं फक्त दिसायला वेगळी वाटतात असं नाही, तर त्यांचा चीजच्या चव आणि सुगंधाशीही संबंध असतो. ज्या प्रक्रियेमुळे छिद्रं तयार होतात, त्याच प्रक्रियेमुळे स्वीस चीजला त्याची खास चव मिळते.