महिला अंत्यसंस्कार करू शकतात का? महापुराणात सांगितले सर्वात मोठे रहस्य, कोणी द्यावा मुखाग्नी?

गरुड पुराणानुसार, मृत व्यक्तीचा अंतिम संस्कार करण्याचा अधिकार प्रामुख्याने पुत्राला असतो. जर पुत्र नसेल, तर नातू, धाकटा भाऊ किंवा त्याच्या कुटुंबातील पुरुष सदस्याने हा विधी करावा, असे मानले जाते. प्राचीन काळी महिलांना स्मशानभूमीत जाण्याची परवानगी नव्हती, त्यामागे महत्वाची दोन कारणे होती.

शास्त्रात असेही नमूद केले आहे की, जर एखाद्या व्यक्तीला पुत्र नसेल किंवा कुटुंबात कोणताही पुरुष वारस नसेल, तर अशा वेळी मुलगी किंवा कुटुंबातील स्त्री अंत्यसंस्कार करू शकते. 'धर्मसिंधू' आणि 'निर्णयसिंधू' या ग्रंथांनुसार, काही विशेष परिस्थितींमध्ये महिलांना मुखाग्नी देण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.

आजच्या आधुनिक युगात ही परंपरा बदलताना दिसत आहे. अनेकदा ज्यांना केवळ मुलगीच आहे, अशा पालकांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या मुलीच खंबीरपणे पुढे येऊन अंत्यसंस्काराचे विधी पूर्ण करतात. भारतीय न्यायव्यवस्थेने आणि अनेक आध्यात्मिक गुरूंनीही महिलांच्या या अधिकाराचे समर्थन केले आहे. "मुलगा आणि मुलगी एकसमान आहेत," हा विचार आता धार्मिक विधींमध्येही स्वीकारला जात आहे.

वारसा हक्क: जर कुटुंबात मुलगा नसेल, तर रक्ताचे नाते म्हणून मुलीला आपल्या पालकांचे अंत्यविधी करण्याचा पहिला अधिकार असतो.

जर महिला अंत्यविधीसाठी स्मशानात जात असतील, तर त्यांनी काही नियम पाळणे गरजेचे मानले जाते. उदा. विधी पूर्ण झाल्यानंतर घरी येताना स्नान करणे, गंगाजल शिंपडणे आणि नकारात्मक विचारांपासून दूर राहणे.