होळीला 'बोंब' का मारतात? अनोख्या प्रथेमागे दडलंय मोठं कारण, तुम्हाला माहिती आहे का?

Published by:Manasee Dhamanskar

Last Updated:Mar 01, 2026 7:22 PM IST

होळीचा सण म्हटला की लाकडांची रचलेली होळी, गोड पुरणपोळीचा नैवेद्य आणि अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर मारल्या जाणाऱ्या 'बोंबा' हे चित्र आपल्या डोळ्यांसमोर येते. महाराष्ट्रात, विशेषतः ग्रामीण भागात आणि कोकणात होळीच्या रात्री मोठ्याने ओरडण्याची किंवा बोंबा मारण्याची जुनी परंपरा आहे.

इम्पॅक्ट शॉटतुमचा गेटवे लेटेस्ट न्यूज

+ Follow usOn Google

Holi Rituals : होळीचा सण म्हटला की लाकडांची रचलेली होळी, गोड पुरणपोळीचा नैवेद्य आणि अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर मारल्या जाणाऱ्या 'बोंबा' हे चित्र आपल्या डोळ्यांसमोर येते. महाराष्ट्रात, विशेषतः ग्रामीण भागात आणि कोकणात होळीच्या रात्री मोठ्याने ओरडण्याची किंवा बोंबा मारण्याची जुनी परंपरा आहे. काही ठिकाणी यावेळी आरडाओरडही केला जातो. आधुनिक काळात हे जरी विचित्र वाटत असले, तरी या प्रथेमागे काही विशेष सामाजिक, पौराणिक आणि वैज्ञानिक कारणे दडली आहेत.

होळीला 'बोंब' मारण्यामागची प्रमुख कारणे

नकारात्मकतेचा त्याग

पौराणिक कथेनुसार, होलिका ही भक्त प्रल्हादाला जाळून मारण्यासाठी अग्नीत बसली होती, मात्र प्रल्हाद वाचला आणि होलिका जळून खाक झाली. होळीच्या रात्री बोंबा मारणे हे आपल्या मनातील राग, द्वेष, मत्सर आणि वाईट विचार बाहेर टाकण्याचे प्रतीक मानले जाते. मनात दडलेली नकारात्मकता ओरडून किंवा बोंब मारून अग्नीला समर्पित करणे, हा यामागचा मूळ उद्देश आहे.

ढुंढा राक्षसिणीची कथा

एका कथेनुसार, प्राचीन काळी 'ढुंढा' नावाची एक राक्षसिण लहान मुलांना त्रास द्यायची. तिला गोंगाटाची भीती वाटायची. तिला पळवून लावण्यासाठी गावातील लोकांनी मोठ्याने ओरडणे, बोंबा मारणे आणि वाद्ये वाजवणे सुरू केले. तेव्हापासून मुलांच्या संरक्षणासाठी आणि संकटे दूर करण्यासाठी होळीला बोंब मारण्याची प्रथा पडली, असे मानले जाते.

सामाजिक 'कॅथर्सिस'

माणूस वर्षभर अनेक बंधनांत आणि सामाजिक चौकटीत वावरतो. त्याच्या मनात अनेक गोष्टी साचलेल्या असतात. होळीचा सण हा 'विसरा जुने ते, नवी धरा' या तत्त्वावर आधारित आहे. वर्षातून एकदा अशा प्रकारे मुक्तपणे ओरडल्यामुळे मनावरचा ताण कमी होतो. शिव्या देण्यामागचा उद्देश कोणाचा अपमान करणे नसून, मनातील साचलेली भडास बाहेर काढून मन शुद्ध करणे हा असतो.

वातावरणातील शुद्धी

होळीचा सण हा ऋतू बदलाचा काळ आहे. या काळात हवेत अनेक प्रकारचे विषाणू असतात. होळीच्या अग्नीमुळे वातावरण शुद्ध होतेच, पण मोठ्याने ओरडल्यामुळे फुफ्फुसांचा व्यायाम होतो आणि शरीरातील सुस्ती निघून जाते, असेही काही अभ्यासक मानतात.

बोंब मारताना पाळण्याचे नियम

बोंब मारताना कोणा विशिष्ट व्यक्तीच्या वैयक्तिक अपमानासाठी नसाव्यात. ही प्रथा केवळ वाईट प्रवृत्तींचा नाश करण्यासाठी आहे. अनेक गावांमध्ये आजही ग्रामदैवतासमोर पहिली बोंब मारून सणाची अधिकृत सुरुवात केली जाते. होळीला बोंब मारणे ही केवळ एक मजा नसून, ती मानवी मनाला हलके करण्याची आणि वाईट प्रवृत्तींचा निषेध करण्याची एक लोककला आहे. काळानुसार या प्रथेचे स्वरूप बदलले असले, तरी त्यामागची 'मनमोकळी होण्याची' भावना आजही टिकून आहे.

टीप : (वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहेत. न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही. आपला उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)

view comments