911 मरीन फोर्स म्हणजे काय? एका कॉलवर करते शत्रूचा खात्मा; अमेरिकेने इराणच्या रणांगणात उतरवले सर्वात घातक अन् शेवटचं शस्त्र
- Published by:Jaykrishna Nair
Last Updated:
अमेरिकेने मध्यपूर्वेत वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आपली ‘911 मरीन फोर्स’ म्हणून ओळखली जाणारी 31st Marine Expeditionary Unit तैनात केली आहे. हॉर्मुझची सामुद्रधुनी परिसरातील वाढत्या संघर्षामुळे ही तातडीची लष्करी हालचाल करण्यात आल्याचे सांगितले जाते.
मध्यपूर्वेत वाढत असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. अमेरिकेची ‘911 मरीन फोर्स’ म्हणून ओळखली जाणारी विशेष लष्करी टास्कफोर्स मध्यपूर्वेकडे पाठवण्यात आली आहे. विशेषतः हॉर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) परिसरात वाढलेल्या संघर्षामुळे ही तैनाती करण्यात आल्याचे सांगितले जाते.
पण ही ‘911 मरीन फोर्स’ नेमकी काय असते? ती इतकी महत्त्वाची का मानली जाते? आणि युद्धाच्या परिस्थितीत तिची भूमिका काय असते? याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.
‘911 मरीन फोर्स’ म्हणजे नेमकं काय?
अमेरिकेच्या लष्करात Marine Expeditionary Unit (MEU) नावाची एक विशेष टास्कफोर्स असते. यालाच अनौपचारिकपणे ‘911 फोर्स’ असं म्हटलं जातं.
यामागचं कारण म्हणजे ही फौज अत्यंत जलद प्रतिसाद देण्यासाठी तयार ठेवली जाते. जसं अमेरिकेत आपत्कालीन परिस्थितीत 911 नंबरवर फोन केला जातो, त्याचप्रमाणे आंतरराष्ट्रीय संकटाच्या वेळी ही फौज सर्वात आधी तैनात केली जाते.
advertisement
ही फौज समुद्रातून, हवाई मार्गाने किंवा थेट जमिनीवर उतरून कारवाई करू शकते. त्यामुळे तिला अमेरिकेच्या लष्करातील सर्वात लवचिक आणि जलद प्रतिसाद देणारी युद्धयंत्रणा मानलं जातं.
31st Marine Expeditionary Unit म्हणजे काय?
सध्या मध्यपूर्वेकडे पाठवण्यात आलेली फौज म्हणजे 31st Marine Expeditionary Unit.
ही युनिट साधारणपणे जपानमधील ओकिनावा येथे तैनात असते आणि इंडो-पॅसिफिक प्रदेशातील संकटांना प्रतिसाद देण्यासाठी तयार ठेवली जाते.
advertisement
या युनिटमध्ये साधारणपणे 2,500 मरीन सैनिक असतात. त्यांच्यासोबत अत्याधुनिक लष्करी उपकरणे, हेलिकॉप्टर, फायटर जेट्स आणि बख्तरबंद वाहने असतात.
‘911 मरीन फोर्स’ची रचना कशी असते?
एक Marine Expeditionary Unit ही तीन मुख्य घटकांवर आधारित असते.
1. ग्राउंड कॉम्बॅट युनिट
या भागात पायदळ सैनिक, बख्तरबंद वाहने आणि आर्टिलरी असते. युद्धभूमीवर थेट कारवाई करण्याची जबाबदारी या युनिटवर असते.
advertisement
2. एव्हिएशन कॉम्बॅट युनिट
या युनिटमध्ये हेलिकॉप्टर, ड्रोन आणि आधुनिक फायटर जेट्स असतात. काही जहाजांवरून F-35B सारखी स्टेल्थ फायटर जेट्सही उड्डाण करू शकतात.
3. लॉजिस्टिक्स आणि कमांड युनिट
युद्धासाठी लागणारे पुरवठा, दळणवळण आणि ऑपरेशनचे नियोजन हे या युनिटकडे असते.
समुद्रातून युद्ध करण्याची क्षमता
Marine Expeditionary Unit ची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे ती समुद्रातून थेट युद्धभूमीवर उतरू शकते. ही फौज मोठ्या युद्धनौकांवरून प्रवास करते. सध्या ही युनिट USS Tripoli या युद्धनौकेवरून मध्यपूर्वेकडे रवाना होत असल्याचे सांगितले जाते. या जहाजावरून हेलिकॉप्टर, Osprey विमान आणि फायटर जेट्स उड्डाण करू शकतात. त्यामुळे समुद्रात असतानाही ही फौज पूर्णपणे युद्धासाठी सज्ज असते.
advertisement
‘911 मरीन फोर्स’ का पाठवली जाते?
अमेरिका सामान्यतः खालील परिस्थितींमध्ये ही फौज तैनात करते:
- अचानक सुरू झालेलं युद्ध
- जहाजांवर किंवा व्यापार मार्गांवर हल्ले
- दहशतवादविरोधी कारवाई
- नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढण्याची मोहीम
- सामरिक बेटांवर नियंत्रण मिळवणे
म्हणूनच या फौजेला ‘क्रायसिस रिस्पॉन्स फोर्स’ असंही म्हटलं जातं.
याआधी कुठे वापरली गेली?
Marine Expeditionary Units याआधीही अनेक महत्त्वाच्या लष्करी मोहिमांमध्ये वापरल्या गेल्या आहेत. उदाहरणार्थ: United States invasion of Afghanistan दरम्यान अमेरिकेने सर्वप्रथम पाठवलेल्या पारंपरिक फौजांमध्ये MEU चा समावेश होता. याशिवाय मध्यपूर्व, आफ्रिका आणि आशिया-पॅसिफिक प्रदेशातही या फौजांनी विविध कारवाया केल्या आहेत.
advertisement
होर्मुझ सामुद्रधुनीत त्यांची भूमिका काय असू शकते?
तज्ज्ञांच्या मते, ही फौज Strait of Hormuz परिसरात काही महत्त्वाच्या कारवाया करू शकते.
- सामरिक बेटांवर छापे
- सागरी माइन हटवणे
- व्यापारी जहाजांना संरक्षण देणे
- इराणी नौदलाच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवणे
यामुळे या प्रदेशातील समुद्री मार्ग पुन्हा सुरू करण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो.
का महत्त्वाची आहे होर्मुझ सामुद्रधुनी?
ही सामुद्रधुनी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या ऊर्जा मार्गांपैकी एक आहे. दररोज जगातील जवळपास 20 टक्के तेल या मार्गाने वाहतूक केलं जातं. त्यामुळे इथला संघर्ष केवळ प्रादेशिक न राहता जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम करू शकतो.
Location :
Mumbai,Maharashtra
First Published :
Mar 16, 2026 8:53 PM IST
मराठी बातम्या/विदेश/
911 मरीन फोर्स म्हणजे काय? एका कॉलवर करते शत्रूचा खात्मा; अमेरिकेने इराणच्या रणांगणात उतरवले सर्वात घातक अन् शेवटचं शस्त्र
