कितीही फवारणी केली तरी पीकं पिवळी का पडतात? एक्स्पर्टचा सल्ला काय सांगतो?

कृषी तज्ज्ञांच्या मते पिकं पिवळी पडण्यामागे एकच कारण नसून अनेक घटक एकत्रितपणे जबाबदार असतात. बहुतेक वेळा शेतकरी केवळ कीड किंवा रोगांवर लक्ष केंद्रित करतात, मात्र मूळ समस्या माती, पाणी आणि पोषणाशी संबंधित असते.

नायट्रोजन, लोह (आयर्न), मॅग्नेशियम, झिंक यांसारख्या अन्नद्रव्यांची कमतरता ही पिकं पिवळी पडण्याचं प्रमुख कारण आहे. नायट्रोजनची कमतरता असल्यास संपूर्ण पान पिवळं पडतं.

माती खूप आम्लीय (acidic) किंवा क्षारीय (alkaline) असल्यास अन्नद्रव्यं पिकांना उपलब्ध होत नाहीत. अशा परिस्थितीत खत दिलं तरी ते शोषलं जात नाही. तज्ज्ञ सांगतात की अनेक भागांत जमिनीचा pH बिघडलेला असून त्यामुळे पिकं पिवळी पडतात. pH दुरुस्तीसाठी जिप्सम, चुना किंवा सेंद्रिय पदार्थांचा वापर आवश्यक ठरतो.

अतिपाणी दिल्यास मुळांना हवा मिळत नाही आणि मुळे कुजतात. यामुळे पिकं पिवळी पडतात. दुसरीकडे, पाण्याचा ताण (दुष्काळी परिस्थिती) असल्यासही पानांचा रंग बदलतो. तज्ज्ञांच्या मते योग्य पाणी व्यवस्थापन हे हिरव्या पिकांचं मुख्य सूत्र आहे.

“जास्त फवारणी म्हणजे जास्त उत्पादन” हा गैरसमज शेतकऱ्यांमध्ये आढळतो. मात्र अति रासायनिक फवारणीमुळे पिकांवर ताण येतो, पानं जळतात आणि प्रकाशसंश्लेषणाची क्रिया मंदावते. चुकीच्या प्रमाणात किंवा चुकीच्या वेळी केलेली फवारणीही पिवळेपण वाढवते.

कधी कधी वरून पीक निरोगी दिसतं, पण मुळांवर रोग किंवा सूत्रकृमींचा प्रादुर्भाव झालेला असतो. अशा वेळी खतं आणि फवारणीचा परिणाम होत नाही. त्यामुळे मुळांची तपासणी करणे अत्यंत गरजेचे आहे.