नाकातून अचानक रक्त येणं, याला एपिस्टॅक्सिस असंही म्हणतात. उन्हाळ्यात ही समस्या अधिक जाणवते. तीव्र उष्णता, कोरडी हवा आणि आर्द्रता यामुळे ही समस्या विशेषतः उद्भवते. डॉक्टरांच्या मते, नाक कोरडं पडल्यानं किंवा किरकोळ दुखापतीमुळेही नाकातील पातळ रक्तपेशी फुटू शकतात, ज्यामुळे रक्तस्त्राव होतो. पण, अनेक प्रकरणांमधे ही समस्या गंभीर नसते आणि प्राथमिक प्रथमोपचारानं घरीच त्यावर नियंत्रण मिळवता येतं.
advertisement
नाकाचं आतलं अस्तर खूप नाजूक असतं आणि उन्हाळ्यात ते कोरडं पडतं. त्यामुळे, हलकंसं घासल्यानं, शिंकल्यानं किंवा जोरात नाक शिंकरल्यानंही रक्तस्त्राव होऊ शकतो. ॲलर्जी, सायनसचा संसर्ग, नाक खाजवणं, दुखापत किंवा रक्त पातळ करणाऱ्या औषधांच्या वापरामुळेही असं होऊ शकतं. काही वेळा, रक्तदाब वाढल्यानं किंवा रक्त गोठण्याच्या विकारानं किंवा नाकातील रचनात्मक समस्यांमुळेही नाकातून रक्त येऊ शकतं.
नाकातून अचानक रक्त यायला लागलं, तर घाबरून जाण्याऐवजी काही सोपे उपाय करून पहा: ताठ बसा आणि तुमचं डोकं थोडं पुढे झुकवा, तुमच्या अंगठ्यानं आणि बोटानं नाकाचा मऊ भाग दहा ते पंधरा मिनिटं दाबून ठेवा, तोंडानं श्वास घ्या आणि नाकावर आणि कपाळावर थंड पट्टी किंवा बर्फ लावा. बहुतेक वेळा, या पद्धतींमुळे काही मिनिटांतच रक्तस्त्राव थांबेल.
नाकातून रक्त येऊ लागल्यावर अनेक जण घाबरतात आणि चुकीचे उपाय करतात, ज्यामुळे समस्या आणखी बिघडू शकते. नाकातून रक्त येत असताना डोकं मागे झुकवणं, झोपण्याचा प्रयत्न करणं, वारंवार नाक तपासणं टाळा आणि नाकात कापसाचा बोळा किंवा टिश्यू कोंबणं टाळा.
Eye Health : झोप आणि डोळ्यांचं आरोग्य, अपुऱ्या झोपेचं आणि डोळ्यांचं काय आहे कनेक्शन ?
नाकातून वारंवार रक्त येत असेल, तर नाकाच्या आत थोडं पेट्रोलियम जेली किंवा खोबरेल तेल लावा. रूम ह्युमिडिफायरचा वापर करा. शरीरात पाण्याची कमतरता होणार नाही याची खात्री करा; भरपूर पाणी प्या.
वाफ घेतल्यानं नाकातील ओलावा टिकून राहण्यास मदत होते. बहुतेक वेळा नाकातून रक्त येणं सामान्य असलं तरी, जर रक्तस्त्राव वीस मिनिटांपेक्षा जास्त काळ होत असेल, वारंवार होत असेल, श्वास घेण्यास त्रास होत असेल, रक्तस्त्राव जास्त प्रमाणात होत असेल किंवा एखाद्या दुखापतीनंतर रक्तस्त्राव सुरू होत असेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
