घरच्या घरी बनवा चटपटीत आणि आरोग्यदायी 'गाजराचं लोणचं'
गाजराचं लोणचं बनवताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे गाजरातील पाण्याचा अंश पूर्णपणे काढून टाकणे. जर गाजरात ओलावा राहिला, तर लोणचं लवकर खराब होऊ शकतं. म्हणूनच ही रेसिपी बनवताना काही महत्त्वाच्या पायऱ्या फॉलो करणं गरजेचं आहे.
आवश्यक साहित्य
गाजर: अर्धा किलो (ताजी आणि लाल)
advertisement
मोहरीचं तेल: 1 कप (शुद्ध असेल तर उत्तम)
मोहरीची डाळ (राई डाळ): 3-4 मोठे चमचे
मेथी दाणे: 1 चमचा
बडीशेप: 2 चमचे
हळद: 1 मोठा चमचा
लाल तिखट: 2 चमचे (तुमच्या आवडीनुसार कमी-जास्त)
हिंग: पाव चमचा
मीठ: चवीनुसार (लोणच्यात मीठ थोडं जास्त लागतं)
लिंबाचा रस किंवा व्हिनेगर: 2 चमचे (आंबटपणासाठी आणि टिकवण्यासाठी)
बनवण्याची कृती
1. गाजराची तयारी: सर्वात आधी गाजरं स्वच्छ धुवून, पुसून आणि त्याची सालं काढून घ्या. त्यानंतर त्याचे 2-3 इंच लांबीचे उभे काप (Strips) करून घ्या. आता हे काप एका स्वच्छ कापडावर पसरवून 3-4 तास कडक उन्हात वाळवा. यामुळे गाजरातील ओलावा निघून जाईल आणि लोणचं जास्त काळ टिकेल.
2. मसाला तयार करणे: गॅसवर एक कढई गरम करायला ठेवा. त्यात मेथी दाणे, बडीशेप आणि राई डाळ हलकी भाजून घ्या (जास्त भाजू नका, फक्त ओलावा निघून जाईल इतपत गरम करा). हे मिश्रण थंड झाल्यावर मिक्सरमधून जाडसर (कोर्सली) वाटून घ्या. लोणच्यात मसाल्याचा पोत जाडसर असेल तर चव चांगली येते.
3. तेल गरम करणे: कढईत मोहरीचं तेल गरम करायला ठेवा. तेलातून धूर निघेपर्यंत ते चांगलं कडक गरम करा. यामुळे मोहरीच्या तेलाचा तिखटपणा (Pungency) कमी होतो. त्यानंतर गॅस बंद करा आणि तेल कोमट होऊ द्या.
4. मिश्रण एकत्र करणे: कोमट तेलात हिंग, हळद आणि लाल तिखट टाका. आता यात आपण तयार केलेला जाडसर मसाला आणि मीठ घालून नीट मिसळा. शेवटी उन्हात वाळवलेले गाजराचे तुकडे यात घालून सर्व मसाला गाजरांना लागेल याची काळजी घ्या.
5. टिकवण्यासाठी खास टीप: लोणचं जास्त काळ टिकण्यासाठी आणि त्याला थोडा आंबटपणा येण्यासाठी शेवटी त्यात २ मोठे चमचे लिंबाचा रस किंवा व्हिनेगर घाला. यामुळे लोणच्याला छान चमक येते आणि ते खराब होत नाही.
साठवणूक कशी करावी?
तयार झालेलं लोणचं एका स्वच्छ आणि कोरड्या काचेच्या बरणीत भरून ठेवा. हे लोणचं लगेच खाण्यासाठी तयार होतं, पण 2-3 दिवसांनंतर जेव्हा गाजरं मसाला आणि तेल शोषून घेतात, तेव्हा त्याची चव अधिकच खुलते.
आरोग्यासाठी का आहे खास?
आयुर्वेदानुसार, गाजराच्या लोणच्यात वापरलेले मेथी दाणे आणि मोहरी पचन सुधारण्यास मदत करतात. गाजरातील व्हिटॅमिन-ए डोळ्यांसाठी उत्तम असते. घरगुती लोणचं असल्याने यात अति मीठ किंवा घातक रंग नसतात, त्यामुळे हे तुमच्या हृदयासाठी आणि पोटासाठी सुरक्षित आहे.
