TRENDING:
बदलत्या जीवनशैलीत आजार टाळण्यासाठी आपण “सुपरफूड” शोधतो, महागडे पदार्थ विकत घेतो. मात्र हे सुपरफूड आपल्या देशातच, आपल्या शेतकऱ्यांकडे, पारंपरिक शेतीतून मिळत असेल तर?
अशाच एका पारंपरिक पण विस्मरणात गेलेल्या अन्नधान्याबद्दल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 2014 मध्ये 32व्या आंतरराष्ट्रीय कृषी अर्थशास्त्र परिषदेत विशेष उल्लेख केला. तो म्हणजे काळा तांदूळ. मणिपूर, आसाम आणि मेघालयात पिकणारा काळा तांदूळ त्यांनी थेट “सुपरफूड” म्हणून संबोधला आणि त्याच्या औषधी गुणधर्मांवर भर दिला. यामुळे पुन्हा एकदा या प्राचीन धान्याने देशभर लक्ष वेधून घेतले.
advertisement
काळा तांदूळ पाहायला साध्या तांदळासारखाच असतो, पण त्याचा गडद जांभळट-काळा रंग त्याला वेगळी ओळख देतो. शिजवल्यानंतर हे दाणे जांभळ्या रंगात बदलतात आणि जेवणात एक वेगळीच आकर्षक छटा आणतात. इतिहास सांगतो की प्राचीन चीनमध्ये हा तांदूळ फक्त राजघराण्यासाठी राखीव होता. सामान्य लोकांना तो खाण्यास मनाई होती, म्हणूनच तो “फॉरबिडन राईस” या नावाने ओळखला जाऊ लागला.
पण या तांदळाचं खरे वैशिष्ट्य डोळ्यांना दिसत नाही. काळ्या तांदळामध्ये अँथोसायनिन्स नावाचे शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट्स मोठ्या प्रमाणात असतात. हेच घटक त्याला इतका गडद रंग देतात. हे अँटीऑक्सिडंट्स शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस कमी करण्यास मदत करतात, जो हृदयरोग, अल्झायमर सारख्या दीर्घकालीन आजारांशी संबंधित असतो.
पोषणमूल्यांच्या बाबतीत काळा तांदूळ इतर सर्व तांदळांच्या प्रकारांपेक्षा सरस ठरतो. यामध्ये एकूण अँटीऑक्सिडंट क्रिया सर्वाधिक असते. ब्राउन राईसपेक्षा यात प्रथिनांचं प्रमाण जास्त असून आहारातील फायबरही मुबलक प्रमाणात असतो. लोह, झिंक, मॅग्नेशियम आणि फॉस्फरससारखी खनिजं, तसेच व्हिटॅमिन ई, बी-कॉम्प्लेक्स आणि ल्यूटीन, झिअॅक्सँथिनसारखे कॅरोटिनॉईड्स यामुळे हा तांदूळ संपूर्ण आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरतो.
आरोग्याच्या दृष्टीने काळ्या तांदळाचे फायदे अनेक पातळ्यांवर दिसून येतात. त्यातील अँटीऑक्सिडंट्स हृदयाचं संरक्षण करतात, वाईट कोलेस्ट्रॉल कमी करून चांगलं कोलेस्ट्रॉल वाढवण्यास मदत करतात आणि रक्तवाहिन्यांमधील दाह कमी करतात. फायबरचं प्रमाण जास्त असल्यामुळे पोट भरल्यासारखं वाटतं, ज्यामुळे वजन नियंत्रणात राहण्यास मदत होते. संपूर्ण धान्य असल्याने त्याचा कोंडा शाबूत राहतो, जो पचन सुधारतो, बद्धकोष्ठता टाळतो आणि आतड्यांतील चांगल्या जिवाणूंना पोषण देतो.
साखर नियंत्रणाच्या दृष्टीनेही काळा तांदूळ उपयुक्त ठरतो. पांढऱ्या तांदळाच्या तुलनेत तो रक्तात साखर हळूहळू सोडतो, त्यामुळे इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारण्यास मदत होते आणि टाइप 2 मधुमेहाचा धोका कमी होऊ शकतो.
काळा तांदूळ शिजवणंही फारसं अवघड नाही. तांदूळ आणि पाणी किंवा भाजीपाला स्टॉक मध्यम आचेवर उकळी आणून, झाकण ठेवून मंद आचेवर 30-35 मिनिटं शिजवला की दाणे मऊ पण थोडेसे चिवट राहतात. शिजल्यानंतर पाच मिनिटं वाफ मुरू द्यावी आणि काट्याने हलकेच फुलवावा. शिजवण्याआधी थंड पाण्याखाली धुवून घेतल्यास चिकटपणा कमी होतो.
आज आपल्या स्वयंपाकघरात पांढरा तांदूळ सर्वाधिक वापरात असला, तरी तो प्रक्रियेतून गेल्यामुळे त्यातील कोंडा आणि गर्भ निघून जातात. त्यामुळे फायबर आणि महत्त्वाची जीवनसत्त्वं कमी होतात. त्याउलट काळा तांदूळ हा कमी प्रक्रिया केलेला, पोषक घटकांनी समृद्ध आणि आरोग्यदायी पर्याय आहे.
पारंपरिक ज्ञान आणि आधुनिक विज्ञान यांचा सुंदर संगम म्हणजे काळा तांदूळ. रोजच्या आहारात थोडासा बदल करून, या प्राचीन धान्याला स्थान दिलं तर चव, रंग आणि आरोग्य तिन्हींचा लाभ मिळू शकतो. कधी काळी राजांसाठी राखीव असलेलं हे अन्नधान्य आज सर्वसामान्यांच्या ताटात आलं, हेच त्याचं खऱ्या अर्थाने यश आहे.
(नोट : वरील माहिती ही सामान्य माहितीवर आधारीत आहे, न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही आमचा उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)