1 एप्रिलपासून Form 16, Form 26AS मिळणार नाही; तुमच्या पगारावर आणि रिटर्नवर काय होणार परिणाम? Income Tax कायद्यात मोठा फेरबदल

प्रश्न 1: Form 16 आणि Form 26AS मध्ये नेमका काय बदल होणार आहे?

उत्तर: 1 एप्रिल 2026 पासून Income-tax Act, 2025 लागू होईल. त्यानंतर Form 16 चे नाव बदलून Form 130 करण्यात येईल, तर Form 26AS चे नाव बदलून Form 168 असे करण्यात येईल. हा बदल मुख्यतः फॉर्मच्या क्रमांक आणि संरचनेपुरता मर्यादित आहे. फॉर्मचा उपयोग, उद्देश किंवा करदात्यांसाठीची मूलभूत प्रक्रिया यामध्ये कोणताही मोठा बदल केलेला नाही.

advertisement

प्रश्न 2: या बदलामुळे करदात्यांवर (Taxpayers) काही नवीन आर्थिक किंवा प्रशासकीय बोजा पडेल का?

उत्तर: नाही. तज्ज्ञांच्या मते हा केवळ प्रशासकीय आणि संरचनात्मक बदल आहे. करदर, TDS क्लेम करण्याची पद्धत किंवा आयकर रिटर्न भरण्याच्या प्रक्रियेत कोणताही अतिरिक्त बोजा पडणार नाही. पगार, TDS आणि करसवलतींची माहिती पूर्वीप्रमाणेच उपलब्ध राहील.

प्रश्न 3: Form 130 आणि Form 168 मध्ये कोणती माहिती असेल?

उत्तर: Form 130 (पूर्वीचा Form 16): या फॉर्ममध्ये करदात्याच्या पगाराची माहिती, कपात केलेला TDS आणि संबंधित कर तपशील असतील. हा फॉर्म नियोक्ता (Employer) कर्मचारीस देतो.

Form 168 (पूर्वीचा Form 26AS): हा फॉर्म कर पासबुकसारखा असेल. यात संपूर्ण वर्षभरातील TDS, विविध कर भरलेली रक्कम आणि अन्य कर क्रेडिटची माहिती असेल. रिपोर्टिंग फॉरमॅट मोठ्या प्रमाणात पूर्वीप्रमाणेच राहील.

प्रश्न ४: “Previous Year” आणि “Assessment Year” या संज्ञांचे काय होणार?

उत्तर: नवीन कायद्यानुसार “Previous Year” आणि “Assessment Year” या संज्ञा रद्द करण्यात येणार आहेत. त्यांच्या जागी आता फक्त “Tax Year” हा शब्द वापरला जाईल. उदाहरणार्थ: Tax Year 2026–27 म्हणजे 1 एप्रिल 2026 ते 31 मार्च 2027 या कालावधीत मिळालेल्या उत्पन्नाचा कालावधी. या बदलामुळे करप्रणाली अधिक सोपी आणि स्पष्ट होईल, तसेच संभ्रम कमी होईल.

प्रश्न 5: नवीन फॉर्म अधिक डिजिटल स्वरूपात असतील का?

उत्तर: होय. नवीन Form 130 आणि Form 168 हे अधिक डिजिटल-फ्रेंडली असतील. अनेक माहिती आपोआप (Auto pre-fill) भरली जाऊ शकते. त्यामुळे पगार, TDS आणि कर तपशीलांमधील चुका किंवा विसंगती (Mismatch) होण्याची शक्यता कमी होईल.

प्रश्न 6: एखाद्या कर्मचाऱ्याने वर्षभरात नोकरी बदलली असल्यास काय होईल?

उत्तर: जर एखाद्या कर्मचाऱ्याने एका Tax Year मध्ये एकापेक्षा जास्त कंपन्यांमध्ये काम केले असेल, तर प्रत्येक कंपनीने संबंधित रोजगार कालावधीसाठी स्वतंत्र Form 130 जारी करणे आवश्यक असेल. यामुळे त्या कर्मचाऱ्याची संपूर्ण करमाहिती अचूकपणे नोंदवली जाईल.

प्रश्न 7: जुने Form 16 आणि Form 26AS पूर्णपणे बंद होतील का?

उत्तर: सुरुवातीच्या काळात जुने आणि नवे फॉर्म काही काळ एकत्र अस्तित्वात राहू शकतात. जुन्या Tax Year साठी Form 16 आणि Form 26AS वापरले जातील, तर नवीन Tax Year साठी Form 130 आणि Form 168 लागू होतील. हळूहळू संपूर्ण व्यवस्था नव्या फॉर्म्सकडे वळेल.

प्रश्न 8: करदात्यांसाठी सर्वात महत्त्वाचा संदेश काय आहे?

उत्तर: करदात्यांनी घाबरण्याची गरज नाही. हा बदल केवळ फॉर्मचे नाव आणि करप्रणाली अधिक आधुनिक करण्यासाठी करण्यात आला आहे. कर भरणे, रिटर्न फाइल करणे आणि TDS क्लेम करण्याची प्रक्रिया पूर्वीप्रमाणेच राहील. यामुळे आयकर व्यवस्था अधिक सोपी, पारदर्शक आणि डिजिटलदृष्ट्या सक्षम होईल.