एका सुखोईची किंमत किती? भारतीय हवाई दलाचे 'बॅकबोन', हे फायटर जेट इतके महत्त्वाचे का? अंगावर काटा आणणारी वैशिष्ट्ये

सुखोई Su-30 MKI हे भारतीय वायुसेनेचा कणा (Backbone) मानले जाणारे अत्यंत शक्तिशाली लढाऊ विमान आहे. रशियाच्या सहकार्याने भारताच्या 'हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड' (HAL) द्वारे बनवलेले हे विमान केवळ संरक्षण साधन नसून भारताच्या सामरिक शक्तीचे प्रतीक आहे.

१. किंमत: एका सुखोईची किंमत किती?

अधिकृत आकडेवारीनुसार, एका नवीन Sukhoi Su-30 MKI विमानाची किंमत अंदाजे १,१२५ कोटी (सुमारे १३३ दशलक्ष डॉलर) इतकी आहे.

advertisement

नुकताच झालेला करार: डिसेंबर २०२४ मध्ये भारत सरकारने १२ नवीन सुखोई विमानांसाठी HAL सोबत १३,५०० कोटींचा करार केला आहे.

राफेलशी तुलना: राफेल विमानांच्या तुलनेत सुखोई स्वस्त आहे. परंतु राफेलमध्ये अत्याधुनिक स्टेल्थ तंत्रज्ञान आणि विशिष्ट शस्त्रप्रणाली असल्याने त्याची किंमत जास्त असते.

२. भारतासाठी हे विमान इतके महत्त्वाचे का आहे?

भारतीय वायुसेनेकडे सध्या २६० पेक्षा जास्त सुखोई विमानांचा ताफा आहे. याची महत्त्वाची कारणे म्हणजे...

बहुउद्देशीय क्षमता (Multirole): हे विमान एकाच वेळी हवेतून हवेत आणि हवेतून जमिनीवर मारा करण्यास सक्षम आहे.

मिनी AWACS: सुखोईचे रडार इतके शक्तिशाली आहे की ते इतर लढाऊ विमानांना दिशा दाखवण्यासाठी एका 'कमांड पोस्ट'सारखे काम करू शकते.

ब्रह्मोसचे साहाय्य: हे जगातील एकमेव असे विमान आहे जे ब्रह्मोस (BrahMos) सारख्या जगातील सर्वात वेगवान सुपरसॉनिक क्रूझ मिसाईलचा मारा करू शकते. यामुळे भारताला लांब अंतरावरून शत्रूवर अचूक हल्ला करण्याची शक्ती मिळते.

३. विमानाची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि तांत्रिक क्षमता

सुखोई Su-30 MKI हे त्याच्या 'सुपर मॅन्युव्हरेबिलिटी'साठी ओळखले जाते, म्हणजेच हे विमान हवेत अत्यंत कठीण वळणे आणि कलावाजी सहज घेऊ शकते.

शस्त्र वाहून नेण्याची क्षमता

हे विमान जवळपास 8,000 किलोपर्यंत शस्त्रसामग्री वाहून नेऊ शकते. यामध्ये एअर-टू-एअर मिसाइल, एअर-टू-ग्राउंड मिसाइल, अँटी-शिप मिसाइल, प्रिसिजन बॉम्ब याचा समावेश होतो.

दोन पायलट प्रणाली

Su-30MKI मध्ये पायलट आणि वेपन सिस्टम ऑफिसर असे दोन सदस्य असतात. त्यामुळे दीर्घ मोहिमा अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी होतात.

४. 'सुपर सुखोई' अपग्रेड: भविष्यातील तयारी

भारतीय वायुसेना आता आपल्या ८४ विमानांना 'सुपर सुखोई' मानकांमध्ये अपग्रेड करत आहे. यासाठी सुमारे  ६५,००० कोटींचा खर्च अपेक्षित आहे.

यामध्ये स्वदेशी 'विरूपाक्ष' रडार (AESA Radar) बसवले जाईल.

नवीन अस्त्र (Astra) मार्क-३ सारखी लांब पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे यात जोडली जातील.

यामुळे विमानाचे आयुष्य २०५५ पर्यंत वाढणार आहे.

सुखोई Su-30 MKI हे केवळ विमान नसून भारताच्या हवाई संरक्षणाची भिंत आहे. चीन आणि पाकिस्तान या दोन्ही आघाड्यांवर एकाच वेळी लढा देण्याची क्षमता या विमानामध्ये आहे. स्वदेशी बनावटीच्या सुट्या भागांमुळे (सुमारे ६३%) हे 'आत्मनिर्भर भारत' मोहिमेचे मोठे यश मानले जाते.