जागतिक जल दिनानिमित्त पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी जलसंधारणाप्रती आपली वचनबद्धता व्यक्त केली

एका पोस्टमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी लिहिले, 'पाणी आपल्याला आधार देते आणि आपल्या पृथ्वीचे भविष्य घडवते. जागतिक जल दिनानिमित्त, आपण पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपण्याच्या आणि त्याचा जबाबदारीने वापर करण्याच्या आपल्या वचनबद्धतेची पुन्हा एकदा पुष्टी करूया. आजचा दिवस शाश्वत पद्धतींचा अवलंब करणाऱ्या, जनजागृतीला प्रोत्साहन देणाऱ्या आणि संवर्धनाची संस्कृती जोपासणाऱ्यांचे कौतुक करण्याचाही आहे.'

advertisement

दरम्यान, जलशक्ती मंत्रालयाने शनिवारी सांगितले की, जागतिक जल दिन हा गोड्या पाण्याचे अत्यंत महत्त्व आणि शाश्वत जल व्यवस्थापनाची तातडीची गरज यांची आठवण करून देतो. हा दिवस पाण्याची टंचाई, हवामान बदल आणि समान उपलब्धता यांसारख्या वाढत्या आव्हानांवर प्रकाश टाकतो, तसेच जगभरातील सरकारे, उद्योग आणि समुदायांना वर्तमान आणि भावी पिढ्यांसाठी पाणी सुरक्षित करण्याच्या दिशेने कृती करण्यासाठी एकत्र आणतो. या वर्षीची जागतिक संकल्पना, "पाणी आणि लिंगभाव," ही सर्वसमावेशक आणि न्याय्य जल प्रशासनाची गरज अधिक अधोरेखित करते.

या जागतिक कृतीच्या आवाहनाला बळकटी देण्यासाठी, जलशक्ती मंत्रालय २३ मार्च रोजी नवी दिल्लीतील डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्र येथे "पाण्यासाठी उद्योग" या संकल्पनेखाली जागतिक जल दिन संमेलन २०२६ चे आयोजन करणार आहे. तेव्हा केंद्रीय जलशक्ती मंत्री सी. आर. पाटील यांच्यासह सरकार आणि उद्योगातील वरिष्ठ प्रतिनिधींच्या उपस्थितीत उद्घाटन सत्र आयोजित केले जाईल.

'संपूर्ण-शासकीय' आणि 'संपूर्ण-समाज' दृष्टिकोनातून भारताची जलसुरक्षा मजबूत करण्यासाठी विभाग, शिक्षण संस्था आणि उद्योग यांच्यातील वाढत्या एकत्रीकरणावर हे संमेलन प्रकाश टाकते. पाणी हे एक महत्त्वपूर्ण राष्ट्रीय संसाधन आहे आणि त्याच्या व्यवस्थापनात राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांची प्राथमिक भूमिका आहे हे ओळखून, या प्रसंगाचे औचित्य साधून योग्य उपक्रम आयोजित करण्यासाठी त्यांना प्रोत्साहित करण्यात आले आहे. अशा उपक्रमांमुळे जनजागृती वाढू शकते, सामुदायिक सहभागाला प्रोत्साहन मिळू शकते आणि पाण्याच्या जबाबदार वापरास चालना मिळू शकते. राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश जनजागृती कार्यक्रम हाती घेऊ शकतात, पर्जन्यजल संचयन आणि पुनर्वापर यांसारख्या सर्वोत्तम पद्धतींचे प्रदर्शन करू शकतात, पाण्याच्या वापराची कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी उद्योग आणि शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांशी संलग्न होऊ शकतात आणि समुदाय-नेतृत्वाखालील उपक्रमांना प्रोत्साहन देऊ शकतात.

हे संमेलन शाश्वत जल व्यवस्थापनासाठी संवाद, नवोपक्रम आणि सहकार्यासाठी एक राष्ट्रीय व्यासपीठ म्हणून काम करेल, जे धोरणकर्ते, उद्योगपती, शिक्षण संस्था, स्टार्टअप्स, एमएसएमई आणि तरुण नवोन्मेषकांना एकत्र आणून विस्तारक्षम, तंत्रज्ञान-आधारित उपाययोजना सह-निर्माण करेल. जल-वापर कार्यक्षमता, पुनर्चक्रीकरण, पुनर्वापर आणि नवोन्मेष यांमध्ये उद्योगाला एक प्रमुख चालक म्हणून स्थान देत, ही परिषद एका मोठ्या स्थित्यंतरावर प्रकाश टाकते, जिथे उद्योग अधिक स्मार्ट आणि शाश्वत पद्धतींचा अवलंब करून, जल वापरकर्त्यांपासून जल-संरक्षकांमध्ये रूपांतरित होत आहेत. या कार्यक्रमात विविध क्षेत्रांतील ७०० हून अधिक प्रतिनिधी सहभागी होतील.

जल क्षेत्रातील नाविन्यपूर्ण आणि प्रभावी उपायांना मान्यता देणाऱ्या 'जल शक्ती हॅकाथॉन' विजेत्यांचा सत्कार हा एक प्रमुख आकर्षण असेल. राज्य सरकारे, विशेषतः जनगणना-केंद्रित सत्रात सक्रियपणे सहभागी होतील, ज्यामध्ये प्रमुख राष्ट्रीय जल जनगणना अहवाल पूर्ण झाल्याच्या आणि प्रसिद्ध झाल्याच्या निमित्ताने सत्कार समारंभ देखील आयोजित केला जाईल, जो डेटा-आधारित जल प्रशासनाचे महत्त्व अधोरेखित करेल.

'पाण्यासाठी उद्योग' (Industry for Water) सत्राचा समारोप एका संयुक्त उद्योग घोषणेने होईल, जी शाश्वत जल-संवर्धनाप्रती उद्योगाची वचनबद्धता पुन्हा एकदा अधोरेखित करेल. मंत्रालय जल क्षेत्रातील संशोधन आणि नवोन्मेषाला प्रोत्साहन देणाऱ्या उपक्रमांवरही प्रकाश टाकेल, ज्यामुळे सरकार, उद्योग आणि शिक्षण संस्था यांच्यात सहकार्य वाढेल.

या बहु-हितधारक सहभागातून, ही परिषद 'कल्पना. नवोपक्रम. कृती.' या भावनेला मूर्त रूप देते, ज्याचा उद्देश भागीदारी, नवोपक्रम आणि धोरणात्मक एकत्रीकरणाला चालना देणे आहे - जिथे जल-सुरक्षित आणि लवचिक भारताच्या उभारणीसाठी नवोपक्रम आणि जबाबदारी एकत्र येतात. १९९३ पासून दरवर्षी २२ मार्च रोजी साजरा होणारा जागतिक जल दिन, हा गोड्या पाण्याच्या महत्त्वावर लक्ष केंद्रित करणारा संयुक्त राष्ट्रांचा एक वार्षिक उपक्रम आहे.