Gold : जगातील सर्वात जास्त सोन्याचा साठा असलेले 8 देश; भारत कोणत्या क्रमांकावर?

आपल्याकडे सण असो, लग्न असो किंवा गुंतवणुकीचा विचार, सर्वात आधी नाव येतं ते म्हणजे 'सोनं'. भारतीयांसाठी सोनं हे केवळ दागिने नसून तो एका सुरक्षित भविष्याचा आधार आहे. पण तुम्हाला माहितीये का? जसं आपण संकटकाळासाठी घरात सोनं साठवून ठेवतो, अगदी तसंच जगातील देशदेखील आपली अर्थव्यवस्था सुरक्षित ठेवण्यासाठी सोन्याचा साठा करतात.

जेव्हा जागतिक बाजारपेठेत मंदी येते किंवा युद्धासारखी परिस्थिती निर्माण होते, तेव्हा डॉलर किंवा इतर चलन गडबडू शकतात, पण सोन्याची किंमत मात्र देशाला तारते. म्हणूनच जगातील केंद्रीय बँका आपल्या तिजोरीत हजारो टन सोनं राखून ठेवतात. ताज्या अहवालानुसार, जगातील अशाच 8 शक्तिशाली देशांची ही यादी पाहा, ज्यांच्याकडे सोन्याचा अफाट साठा आहे.

1. युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका (8,133.5 टन)सोन्याच्या साठ्याबाबत अमेरिका हा जगातील सर्वात बलाढ्य देश आहे. विशेष म्हणजे, अमेरिकेच्या पुढच्या तीन देशांचा साठा एकत्र केला तरी तो अमेरिकेच्या साठ्यापेक्षा कमी भरेल. हा साठा 'फोर्ट नॉक्स' आणि 'न्यूयॉर्क फेडरल रिझर्व्ह'मध्ये अत्यंत कडक सुरक्षेत ठेवला जातो, ज्यामुळे जागतिक बाजारात डॉलरची पकड मजबूत राहते.

2. जर्मनी (3,359.2 टन)जर्मनीचा सोन्याचा साठा हा युरोझोनच्या स्थिरतेचा मुख्य आधारस्तंभ आहे. दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या "आर्थिक चमत्काराच्या" काळात जर्मनीने हा साठा निर्माण केला. अलीकडच्या काळात जर्मनीने परदेशातील बँकांमध्ये ठेवलेलं आपलं सोनं पुन्हा फ्रँकफर्टला आणलं आहे.

3. इटली (2,451.8 टन)इटलीने गेल्या अनेक दशकांपासून आपल्या सोन्याच्या साठ्यात कमालीचे सातत्य राखले आहे. बँक ऑफ इटली या साठ्याला कोणत्याही आर्थिक संकटाविरुद्धचे सुरक्षा जाळे मानते. मोठे कर्ज संकट आले तरी या साठ्याला धक्का लावला जात नाही.

4. फ्रान्स (2,437.0 टन)फ्रान्सकडे असलेल्या सोन्याच्या साठ्याचा इतिहास ब्रेटन वुड्स युगाशी जोडलेला आहे. बँक ऑफ फ्रान्ससाठी ही एक राखीव मालमत्ता असून ती युरो या चलनाला बळकटी देण्याचे काम करते.

5. रशिया (2,332.7 टन)गेल्या 10 वर्षात रशियाने अतिशय वेगाने सोन्याची खरेदी केली आहे. डॉलरवरचे अवलंबित्व कमी करण्यासाठी (De-dollarization) रशिया आपल्या सोन्याच्या साठ्यात मोठी विविधता आणत आहे, जेणेकरून पाश्चात्य निर्बंधांचा त्यांच्या अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होऊ नये.

6. चीन (2,303.5 टन)चीन हा सोन्याचा मोठा उत्पादक आणि खरेदीदार दोन्ही आहे. अधिकृतपणे चीन सहाव्या स्थानी असला तरी, अनेक तज्ञांच्या मते चीनचा खरा साठा या आकड्यापेक्षा कितीतरी पट जास्त असू शकतो. युआनला जागतिक चलन बनवण्यासाठी चीन सोन्याचा वापर करत आहे.

7. स्वित्झर्लंड (1,040.0 टन)जगातील सर्वात जास्त 'जीडीपी आणि सोन्याचे गुणोत्तर' असणारा देश म्हणजे स्वित्झर्लंड. स्विस नॅशनल बँक आपल्या चलनाच्या स्थिरतेसाठी आणि जागतिक आर्थिक केंद्र म्हणून आपली प्रतिष्ठा जपण्यासाठी हा साठा राखून ठेवते.

8. भारत (880.2 टन)भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) जागतिक बाजारातील अस्थिरतेपासून बचाव करण्यासाठी सातत्याने सोन्याची खरेदी करत आहे. अधिकृत साठ्याव्यतिरिक्त, एका अंदाजानुसार भारतीय कुटुंबांकडे दागिन्यांच्या स्वरूपात 25,000 टन अतिरिक्त सोनं आहे. यामुळे भारत जगातील सोन्याचा सर्वात मोठा वैयक्तिक धारक ठरला आहे.

सोन्याचा साठा हा केवळ संपत्ती नसून तो देशाच्या आर्थिक सार्वभौमत्वाचा पुरावा आहे. रशिया आणि चीनसारखे देश ज्या वेगाने सोन्याची साठवणूक करत आहेत, ते पाहता येणाऱ्या काळात जागतिक आर्थिक समीकरणांमध्ये मोठे बदल पाहायला मिळू शकतात.