TRENDING:
सातारा : संगम माहुली आणि क्षेत्र माहुली ही महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील वेण्णा आणि कृष्णा नद्यांच्या संगमावर वसलेली दोन गावे आहेत. या ठिकाणांना दक्षिण काशी म्हणून ओळखले जाते. संगम माहुली हे साताऱ्यातील लोकप्रिय तीर्थक्षेत्र आहे. हे 18 व्या आणि 19 व्या शतकातील मंदिरांसाठी प्रसिद्ध आहे. ज्यात मराठा स्थापत्यशैलीची खासियत आहे. क्षेत्र माहुली हे गाव कृष्णा नदीच्या पलीकडे आहे. हे पेशवेकालीन लोकप्रिय राजकीय आणि आध्यात्मिक सल्लागार रामशास्त्री प्रभुणे यांचे जन्मस्थान असल्याचे मानले जाते. संगम माहुली हे वारसा आणि स्थापत्य कलाप्रेमींसाठी आवर्जून भेट देण्यासारखे ठिकाण आहे. याच ठिकाणांबद्दल साताऱ्यातील इतिहास अभ्यासक घनश्याम ढाणे यांनी माहिती दिली आहे.
advertisement
...म्हणून दक्षिणकाशी ओळखले जाते
कृष्णा आणि वेणीच्या संगमावर दोन्ही बाजूला अधिक मंदिर आहेत. या संगमाच्या दोन्ही काठावर वेगवेगळ्या कालखंडामध्ये वेगवेगळ्या देवी देवतांची मंदिर बांधले आहेत. त्याचबरोबर जिर्णोद्धार देखील केला आहे. या दोन्ही बाजूंच्या मंदिरामुळे येथील परिसराला दक्षिणकाशी म्हणून देखील संबोधले जाऊ लागले. दोन नद्यांच्या संगमाच्या या ठिकाणी दोन प्रसिद्ध मंदिरे आहेत. श्री काशी विश्वेश्वर मंदिर आणि रामेश्वर मंदिर. श्री काशी विश्वेश्वर मंदिर हे भगवान शिवाला समर्पित आहे आणि संगम माहुली येथे आहे. हे मंदिर श्रीपतराव पंत प्रतिनिधी यांनी 1735 मध्ये बांधले होते असे मानले जाते. कृष्णा नदीच्या काठावर हेमाडपंत स्थापत्य शैलीत मंदिर बांधले गेले होते. मंदिराच्या संरचनेत गर्भगृह, अंतराळ आणि सभामंडप यांचा समावेश आहे जो बेसाल्ट दगडात बनवला आहे. गर्भगृहात भगवान शिव शिवलिंगाच्या रूपात दिसतात. मंदिराच्या भिंती अतिशय गुंतागुंतीच्या कोरीव शिल्पांनी सुशोभित केलेल्या आहेत. गर्भगृहाकडे जाणाऱ्या भिंतींवर देवी पार्वती आणि गणेशाच्या मूर्ती आहेत,असं घनश्याम ढाणे सांगतात.
हिंदुस्थानवर राज्य करणारे छत्रपती, थोरल्या शाहू महाराजांची समाधी पाहिली का? Video
नंदी मंदिरात उत्कृष्ट कोरीव घुमट
विश्वेश्वर मंदिराचा आणखी एक प्रमुख वास्तुशिल्प चमत्कार म्हणजे 60 फूट उंच दीपस्तंभ जो एका दगडात कोरलेला आहे. पोस्टमध्ये तेलाचे दिवे ठेवण्यासाठी तरतुदी कोरलेल्या आहेत. या मंदिराच्या प्रवेशद्वारावर तुम्हाला नंदी मंदिर दिसते. नंदी मंदिरात एक उत्कृष्ट कोरीव घुमट आहे आणि विश्वेश्वर मंदिराला भेट देण्यासाठी येणारे भक्त वारंवार येतात. रामेश्वर मंदिर क्षेत्र माहुली येथे आहे. हे मंदिर देखील भगवान शिवाला समर्पित आहे. असा असलेला स्थापत्य कलेचा अद्भुत नमुना आणि दोन्ही संगमावरचा अति प्राचीन इतिहास त्याचबरोबर छत्रपतींचा असलेला वारसा यामुळे दक्षिण काशी म्हणून प्रसिद्ध असलेली संगम माऊली आणि क्षेत्र माऊली हा परिसर महाराष्ट्र नव्हे तर संपूर्ण देशभरात प्रसिद्ध झाला आहे, असंही इतिहास अभ्यासक घनश्याम ढाणे सांगतात.