ही महिला आहे डूंगरपूर जिल्ह्यातलं माडवा खापरडा हे छोट्याशा गावातली. राजस्थानच्या या आदिवासी पट्ट्यात त्याट मातीतून एक सर्वसामान्य महिलांसाठी एक प्रेरणास्थान निर्माण करणाऱ्या रुक्मिणी कटारा यांच्या संघर्षाची कहाणी अंगावर काटा आणणारी आहे.
नरेगात मजुरी करताना एक दिवस तिला राजीविका या संस्थेबाबत माहिती मिळाली. इथेच तिच्या आयुष्याची दिशा बदलली. तिने स्वयंसहायता गटात सामील होऊन सोलर लँप बनवायला शिकली. सोलर प्लेट तयार करणं, त्याची इन्स्टॉलेशन… हे सर्व कौशल्य तिने आत्मसात केलं. मग ती दुर्गा सोलर कंपनीत पर्यवेक्षिका म्हणून रुजू झाली.
advertisement
हळूहळू तिच्या कामगिरीतली चमक ओळखली गेली. एकेक पायरी चढत ती कंपनीची सीईओ बनली. आज तिच्या हातात केवळ कंपनीचं संचालन नाही, तर संपूर्ण आदिवासी भागातील महिलांच्या आशेचा किरण दाखवला आहे. गेल्या पाच वर्षांत कंपनीने 3.5 कोटी रुपयांहून अधिक उलाढाल केली आहे. ही केवळ आकड्यांची गोष्ट नाही, तर एका स्त्रीच्या धैर्याची आणि संघर्षाची कहाणी आहे.
२०१६ मध्ये रुक्मिणी कटाराला दिल्लीतील एका कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हस्ते सन्मानित करण्यात आलं. त्या दिवशी तिने हसत हसत एक वाक्य म्हटलं होतं – “महिलांनी कधीही शिक्षण कमी आहे म्हणून स्वतःला थांबवू नये. कमी शिकूनही मोठं होता येतं.” रुक्मिणीचं कुटुंबही तितकंच समृद्ध. पती कमलेश आणि चार मुले, तीन मुलं आणि एक मुलगी असा परिवार आहे. मोठा मुलगा राकेश आणि मुलगी आशा बी.एड. करत आहेत. प्रवीण आणि युवराज अजून कॉलेजमध्ये आहेत.
रुक्मिणी फक्त CEO नाही, ती एक प्रेरणा आहे – विशेषतः आदिवासी महिलांसाठी. ती म्हणते, "मी फक्त नववी शिकले. पण आज एका कंपनीची मालक आहे. मग इतर महिलाही हे का नाही करू शकत?" तिच्या डोळ्यात आत्मविश्वास आहे आणि आवाजात दुसऱ्यांना उभं करण्याची ताकद. काही माणसं फक्त स्वतःचं नशीब बदलत नाहीत, तर आपल्या भोवतालचं जगही बदलून टाकतात समृद्ध करतात. रुक्मिणी कटारा ही त्यापैकीच एक तेजस्वी उदाहरण आहे.
