चीनची रणनीती केवळ तटस्थ राहण्यापुरती मर्यादित नाही. तो या परिस्थितीचा फायदा घेत आपला जागतिक प्रभाव सातत्याने वाढवत आहे. त्यांनी ‘एक्स’ वर लिहिले की चीन अत्यंत संयमाने वागतो आणि आंतरराष्ट्रीय संघर्षांमध्ये भावनिक गुंतवणूक टाळतो. जिथे इतर देश आक्रमक वक्तव्ये आणि लष्करी तणावात अडकले आहेत, तिथे चीन शांतपणे आणि विचारपूर्वक आपल्या दीर्घकालीन उद्दिष्टांवर लक्ष केंद्रित करत आहे.
advertisement
पॅरलल चॅनेल उभारण्यावर भर
चीन केवळ परिस्थितीचा आढावा घेत बसलेला नाही तर तो जागतिक स्तरावर ‘समानांतर चॅनेल’ उभारत आहे. याचा अर्थ असा की पश्चिमी देशांच्या प्रभावाखालील विद्यमान जागतिक व्यवस्थेपासून वेगळे स्वतःचे कूटनीतिक आणि व्यापारी मार्ग तयार करण्यावर तो भर देत आहे.
विरोधकांसोबत दुहेरी भूमिका
चीनच्या रणनीतीचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे तो आपल्या विरोधकांशीही आर्थिक संबंध मजबूत ठेवतो. एका बाजूला तो कूटनीतिक स्तरावर स्पर्धा करतो तर दुसऱ्या बाजूला त्याच देशांशी व्यापार आणि आर्थिक संबंध टिकवून ठेवतो. अशा प्रकारे अर्थव्यवस्थेचा वापर तो प्रभाव वाढवण्यासाठी एक महत्त्वाचे साधन म्हणून करत आहे.
ओव्हरलॅपिंग नेटवर्कची उभारणी
चीन जगभरात आपला प्रभाव वाढवण्यासाठी विविध स्तरांवर ‘ओव्हरलॅपिंग नेटवर्क’ तयार करत आहे. म्हणजेच तो एकाच वेळी अनेक देशांमध्ये आणि विविध गटांमध्ये आपली उपस्थिती मजबूत करत आहे. ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील प्रत्येक समीकरणात त्याची भूमिका महत्त्वाची ठरते.
