TRENDING:
मात्र या जागतिक ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर चीनने स्वतःला मोठ्या प्रमाणात सुरक्षित ठेवण्यात यश मिळवले आहे. जरी तो इराणी तेलावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असला तरी. यामागे चीनची एक खास रणनीती आहे आणि त्या रणनीतीला ‘टीपॉट रिफायनरीज’ असे म्हणतात.
‘टीपॉट रिफायनरीज’ म्हणजे काय?
‘टीपॉट रिफायनरीज’ या चीनमधील लहान, खाजगी आणि स्वतंत्र तेल शुद्धीकरण युनिट्स आहेत. या रिफायनरीज मोठ्या सरकारी रिफायनरीजपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने कार्य करतात.
advertisement
या युनिट्सची खासियत म्हणजे त्या स्वस्त आणि आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांखाली (sanctioned) असलेले कच्चे तेल खरेदी करण्यात पारंगत आहेत. त्यामुळे त्या कमी किमतीत मोठ्या प्रमाणात तेल मिळवू शकतात.
स्वस्त तेलातून मोठा साठा
आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांमुळे इराण, रशिया आणि व्हेनेझुएला यांसारख्या देशांचे कच्चे तेल स्वस्त दरात उपलब्ध होते. चीनमधील या ‘टीपॉट’ रिफायनरीजनी ही संधी साधत मोठ्या प्रमाणात तेल खरेदी करून त्याचा साठा (स्टोरेज) केला.
तज्ज्ञांच्या मते चीनमध्ये पोहोचणाऱ्या इराणी तेलाचा मोठा भाग याच ‘टीपॉट’ रिफायनरीजमार्फत प्रक्रिया केला जातो. या रिफायनरीज पाश्चिमात्य निर्बंधांच्या प्रभावापासून काही प्रमाणात दूर राहतात.
पुरवठ्यात विविधता (Diversification)
चीनने फक्त इराणवर अवलंबून न राहता रशिया, व्हेनेझुएला आणि इतर देशांकडूनही स्वस्त कच्च्या तेलाची आयात वाढवली आहे.
यामुळे त्यांची पुरवठा साखळी अधिक मजबूत झाली आणि जागतिक संकटाचा परिणाम तुलनेने कमी झाला.
युद्धाचा परिणाम कसा कमी झाला?
जगातील अनेक देशांना तेलाच्या किंमतींमध्ये मोठी वाढ सहन करावी लागत असताना चीनने आधीच तयार केलेला साठा, स्वस्त आयात आणि खासगी रिफायनरीजचे जाळे यांचा वापर करून आपला ऊर्जा बाजार स्थिर ठेवला आहे. विश्लेषकांच्या मते चीनची ही रणनीती भविष्यातही अशा जागतिक संकटांपासून संरक्षण देणारी ठरू शकते.