TRENDING:
ऑपरेशन ‘एपिक फ्युरी’ म्हणजे काय?
28 फेब्रुवारी रोजी ट्रम्प यांनी Truth Social वर पोस्ट केलेल्या आठ मिनिटांच्या व्हिडिओमध्ये अमेरिकेने इराणमध्ये मोठ्या लढाऊ कारवाईत सहभाग घेतल्याची पुष्टी केली.
नंतर पेंटागॉनने या मोहिमेला ऑपरेशन ‘एपिक फ्युरी’ (Operation Epic Fury) असे नाव दिल्याचे सांगितले. ट्रम्प यांनी या कारवाईचा उद्देश स्पष्ट करताना म्हटले की, इराणला अण्वस्त्र मिळू नयेत, याची खात्री करणे हा आमचा हेतू आहे.
advertisement
ते पुढे म्हणाले, आम्ही त्यांच्या क्षेपणास्त्रांना नष्ट करू आणि त्यांच्या क्षेपणास्त्र उद्योगाचा पूर्णपणे सफाया करू. तो पूर्णपणे उद्ध्वस्त केला जाईल. अमेरिकन लष्कराने सांगितले की, शनिवारी कारवाई सुरू झाल्यापासून इराणमधील 1,250 हून अधिक लक्ष्यांवर हल्ले करण्यात आले आहेत.
United States Central Command (CENTCOM) ने स्वतंत्र निवेदनात म्हटले की, इराणच्या 11 नौकांवर हल्ले करून त्यांचा नाश करण्यात आला. या मोहिमेत हवाई हल्ले, समुद्रातून डागण्यात आलेली क्रूझ क्षेपणास्त्रे, अणु-संबंधित केंद्रांवर समन्वित हल्ले तसेच इराणच्या संरक्षण यंत्रणेशी संबंधित वरिष्ठ व्यक्तींवर कारवाई यांचा समावेश होता.
इराणचे सर्वोच्च नेते Ali Khamenei, जे 1989 पासून देशाचे नेतृत्व करत होते, ते तेहरानमधील त्यांच्या निवासस्थानी पहिल्या लाटेतील संयुक्त अमेरिकन-इस्रायली हल्ल्यांत ठार झाल्याचे सांगण्यात आले. त्या हल्ल्यात त्यांचे निवासस्थान मोठ्या प्रमाणात उद्ध्वस्त झाले.
सोमवारी ट्रम्प यांनी ही लढाई आवश्यक असेपर्यंत सुरू ठेवण्याचे आश्वासन दिले आणि ती काही आठवडे चालू राहू शकते असे संकेत दिले. सोमवारपर्यंत इराणी रेड क्रेसेंटच्या माहितीनुसार, इराणमधील 130 ठिकाणी एकूण 555 जणांचा मृत्यू झाला आहे.
2023 पासून अमेरिका इस्रायल आणि मध्यपूर्वेत किती खर्च करत आहे?
Brown University च्या 2025 च्या Costs of War अहवालानुसार 7 ऑक्टोबर 2023 पासून अमेरिकेने इस्रायलला सुमारे 21.7 अब्ज डॉलरची लष्करी मदत दिली आहे. याशिवाय येमेन, इराण आणि व्यापक मध्यपूर्वेत इस्रायलला समर्थन देण्यासाठी अमेरिकन करदात्यांनी 9.65 अब्ज ते 12.07 अब्ज डॉलर खर्च केले आहेत. यामुळे या संघर्षाशी संबंधित अमेरिकेचा एकूण खर्च 31.35 अब्ज ते 33.77 अब्ज डॉलर दरम्यान पोहोचला असून तो अजूनही वाढत आहे.
इराण युद्धात कोणती शस्त्र प्रणाली वापरली जात आहेत?
CENTCOM नुसार ऑपरेशन एपिक फ्युरीमध्ये हवाई, सागरी, स्थलसेना आणि क्षेपणास्त्र संरक्षण दलांमधील 20 हून अधिक शस्त्र प्रणालींचा वापर झाला आहे. 1,000 हून अधिक लक्ष्यांवर हल्ले करण्यासाठी 20 पेक्षा जास्त विविध प्रणालींचा वापर करण्यात आला. CENTCOM चे माजी ऑपरेशन्स संचालक केविन डोनेगन यांनी अल जझिराला सांगितले की, इराणच्या आक्रमक क्षमतेला शक्य तितक्या लवकर कमी करणे हा सध्याचा उद्देश आहे.
हवाई शक्ती
या मोहिमेत अमेरिकेच्या हवाई दलाचा मोठ्या प्रमाणात वापर करण्यात आला आहे:
B-1 बॉम्बर्स
B-2 स्टेल्थ बॉम्बर्स – अणु व लष्करी पायाभूत सुविधांवर हल्ल्यासाठी
F-35 Lightning II आणि F-22 Raptor – अत्याधुनिक स्टेल्थ फायटर्स
F-15 – मोठ्या प्रमाणात वापर; 1 मार्च रोजी कुवेतवरच्या घटनेत तीन विमाने गमावली
F-16 Fighting Falcon, F/A-18 Super Hornet आणि A-10 – हल्ला व समर्थन भूमिका
EA-18G Growler – इलेक्ट्रॉनिक हल्ले व शत्रूच्या हवाई संरक्षण प्रणाली निष्प्रभ करण्यासाठी
AWACS – कमांड व नियंत्रणासाठी
ड्रोन व लांब पल्ल्याच्या प्रणाली
LUCAS ड्रोन – कमी किमतीची एकमार्गी हल्ला प्रणाली; प्रथमच प्रत्यक्ष युद्धात वापर
MQ-9 Reaper ड्रोन – देखरेख व अचूक हल्ले
M-142 HIMARS – जमिनीवरून रॉकेट तोफखाना
Tomahawk क्रूझ क्षेपणास्त्रे – नौदलातून डागण्यात आलेली
क्षेपणास्त्र संरक्षण
Patriot इंटरसेप्टर प्रणाली
THAAD प्रणाली
ड्रोनविरोधी संरक्षण प्रणाली
नौदल शक्ती
दोन कॅरिअर स्ट्राइक ग्रुप तैनात करण्यात आले आहेत:
USS Gerald R. Ford
USS Abraham Lincoln
तसेच P-8 Poseidon सागरी गस्त, C-17 Globemaster, C-130 Hercules आणि इंधन भरणारी विमाने लॉजिस्टिक पुरवठा सुनिश्चित करत आहेत.
या युद्धाची किंमत किती असू शकते?
सुरू असलेल्या युद्धाचा एकूण खर्च किती होईल, याचा अचूक अंदाज बांधणे कठीण आहे. पेंटागॉनने अधिकृत आकडे जाहीर केलेले नाहीत. अनाडोलू वृत्तसंस्थेच्या अंदाजानुसार ऑपरेशन एपिक फ्युरीच्या पहिल्या 24 तासांतच अमेरिका सुमारे 779 दशलक्ष डॉलर खर्च करू शकते.
हल्ल्यापूर्वीची तयारी विमानांचे पुनर्स्थापन, डझनभर नौका तैनात करणे आणि प्रादेशिक साधनसामग्री हलवणे यासाठी सुमारे 630 दशलक्ष डॉलर खर्च झाल्याचा अंदाज आहे. Center for New American Security नुसार, USS Gerald R. Ford सारख्या कॅरिअर स्ट्राइक ग्रुपचे संचालन दररोज सुमारे 6.5 दशलक्ष डॉलर खर्चिक असते.
कुवेतमध्ये ‘फ्रेंडली फायर’ घटनेत किमान तीन अमेरिकन फायटर जेट्स पाडले गेले, ज्यामुळे उपकरणांच्या नुकसानीची अतिरिक्त किंमतही मोजावी लागणार आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की आर्थिकदृष्ट्या अमेरिका हे युद्ध काही काळ टिकवू शकते. अमेरिकेचा संरक्षण अर्थसंकल्प सुमारे 1 ट्रिलियन डॉलर असून तो 1.5 ट्रिलियन डॉलरपर्यंत नेण्याची मागणी आहे.
मात्र खरी चिंता खर्चापेक्षा शस्त्रसाठ्याची आहे. विशेषतः Patriot किंवा SM-6 सारख्या इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांचा साठा मर्यादित आहे. तज्ज्ञ ख्रिस्तोफर प्रीबल यांच्या मते, सध्याच्या वेगाने इंटरसेप्शन कारवाया दीर्घकाळ सुरू ठेवणे शक्य नाही. अशा प्रकारच्या चिंतेची चर्चा जून महिन्यातील 12 दिवसांच्या संघर्षावेळीही झाली होती. याशिवाय काही इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रे युक्रेनसाठी राखीव होती, तर काही इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात तैनात आहेत. त्यामुळे एका आघाडीवर मोठ्या प्रमाणात वापर केल्यास इतर भागातील संरक्षण क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.
नवीन क्षेपणास्त्रे तयार करणे झटपट शक्य नसते. Patriot किंवा SM-6 ही अत्यंत गुंतागुंतीची शस्त्रसामग्री आहे आणि त्यांचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात व अल्पावधीत करणे शक्य नसल्याचे तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.