Gudi Padwa 2026 : गुढीपाडवाला कडूलिंबाची पानं का खातात? सणासुदीला गोड बनवतात, मग हिंदू नववर्षाच्या पहिल्याच दिवसाची सुरुवात कडू का?

पाडव्याच्या दिवशी कडूलिंबाची पानं खाण्यामागे एक खूप मोठं जीवनदर्शन दडलेलं आहे. आयुष्य हे कधीच एकसारखं नसतं. त्यात जसा सुखाचा गोडवा असतो, तसाच दु:खाचा आणि संघर्षाचा कडूपणाही असतो. नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी कडूलिंब खाऊन आपण स्वतःला हेच बजावतो की "येणाऱ्या वर्षात येणाऱ्या प्रत्येक कडू अनुभवाला मी तितक्याच धैर्याने सामोरं जाईन आणि जीवनातील प्रत्येक चढ-उताराचा स्वीकार आनंदाने करेन." हा कडूपणा भविष्यातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आपल्याला मानसिकदृष्ट्या तयार करतो.

केवळ अध्यात्मच नाही, तर या परंपरेमागे आयुर्वेदाचाही मोठा आधार आहे. गुढीपाडवा हा वसंत ऋतूत येतो. हा तो काळ असतो जेव्हा थंडी कमी होऊन उन्हाळ्याची तीव्रता वाढायला लागते.

यंदाच्या हिंदू नववर्षाचे म्हणजेच 'विक्रम संवत 2083' चे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे, या वर्षाची सुरुवात गुरुवारी होत आहे. ज्योतिषशास्त्रानुसार, ज्या दिवशी वर्ष सुरू होते, त्या दिवसाचा ग्रह त्या वर्षाचा 'राजा' असतो. त्यामुळे यावर्षीचे राजा 'बृहस्पति' (गुरु) आहेत, तर मंत्रीपद ग्रहांचा सेनापती 'मंगळ' भूषवणार आहे. गुरु राजा असल्याने हे वर्ष ज्ञानाच्या दृष्टीने अत्यंत शुभ मानले जात आहे.

केवळ पानं चघळण्यापेक्षा महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी कडूलिंबाची कोवळी पाने, गुळ, जिरे, ओवा आणि थोडं मीठ एकत्र करून त्याची गोळी बनवली जाते. यातला गुळ सुखाचे, तर कडूलिंब संघर्षाचे प्रतीक मानले जाते. या मिश्रणामुळे शरीरातील पचनशक्ती सुधारते आणि पित्ताचा त्रास कमी होतो.