नवीन वर्षातील पहिली सकट चतुर्थी! 6 जानेवारीला सर्व अडचणींपासून होणार सुटका, करा 'हा' उपाय

नवीन वर्ष 2026 मधील पहिली संकष्टी चतुर्थी, ज्याला 'सकट चतुर्थी' किंवा 'माघी चतुर्थी' असेही संबोधले जाते, ती मंगळवार, 6 जानेवारी रोजी साजरी होत आहे. हिंदू धर्मात या चतुर्थीला विशेष स्थान आहे, कारण ही चतुर्थी केवळ गणपतीच्या उपासनेसाठीच नाही, तर मुलांच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कुटुंबातील संकटांच्या निवारणासाठी अत्यंत फलदायी मानली जाते.

संकटातून मुक्ती: 'सकट' या शब्दाचा अपभ्रंश 'संकट' असा आहे. असे मानले जाते की, या दिवशी गणपतीची मनोभावे पूजा केल्याने आयुष्यातील सर्वात कठीण संकटांचा नाश होतो. ज्यांच्या कामात वारंवार अडथळे येतात, त्यांनी ही चतुर्थी अवश्य करावी.

मुलांच्या आरोग्यासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी: उत्तर भारतात या चतुर्थीला 'तिलकुट चतुर्थी' असेही म्हणतात. माता आपल्या मुलांच्या सुख-समृद्धीसाठी आणि दीर्घ आयुष्यासाठी या दिवशी निर्जला उपवास करतात. गणपती बाप्पा मुलांच्या मार्गातील सर्व विघ्न दूर करतो, अशी श्रद्धा आहे.

भगवान गणेशाचा जन्म आणि बुद्धीची प्राप्ती: शास्त्रांनुसार, याच दिवशी भगवान गणेशाने आपल्या बुद्धीचा वापर करून पृथ्वीची प्रदक्षिणा पूर्ण केली होती आणि प्रथम पूज्य होण्याचा मान मिळवला होता. त्यामुळे विद्यार्थी आणि बुद्धीजीवी लोकांसाठी या दिवशी केलेली गणपतीची पूजा फलदायी ठरते.

चंद्राच्या दर्शनाचे महत्त्व: संर्काष्टी चतुर्थीला चंद्रदर्शनाशिवाय उपवास पूर्ण होत नाही. रात्री चंद्राला अर्घ्य दिल्यानंतरच व्रत सोडले जाते. यामुळे मनाला शांती मिळते आणि कुंडलीतील 'चंद्र दोष' दूर होण्यास मदत होते.

तिळाच्या प्रसादाचे विशेष महत्त्व: या दिवशी गणपतीला तीळ आणि गुळाचे लाडू अर्पण केले जातात. थंडीच्या दिवसात तीळ खाणे आरोग्यासाठीही फायदेशीर असते. हा प्रसाद वाटल्याने घरात अन्नाची आणि धनाची कधीही कमतरता भासत नाही.

गणपतीची पूजा का केली जाते? गणपती हा 'विघ्नहर्ता' आहे. नवीन वर्षाची ही पहिलीच चतुर्थी असल्याने, संपूर्ण वर्ष निर्विघ्न पार पडावे यासाठी बाप्पाची पूजा केली जाते. मंगल कार्याची सुरुवात करण्यापूर्वी जसे गणेशाला पुजले जाते, तसेच वर्षाच्या सुरुवातीला या चतुर्थीचे व्रत करणे शुभ मानले जाते.