रंगाने नाही राखेने खेळली जाते होळी, काशीमधल्या 'मसान होळी'चं सिक्रेट तुम्हाला माहिती आहे का? महिलांना असते बंदी!

Published by:Manasee Dhamanskar

Last Updated:Feb 12, 2026 4:29 PM IST

वाराणसी हे जगातील अशा काही मोजक्या शहरांपैकी एक आहे जिथे मृत्यूचा उत्सव साजरा केला जातो. जेव्हा संपूर्ण देश रंगांची होळी खेळत असतो, तेव्हा काशीमध्ये एक अत्यंत रहस्यमय आणि विस्मयकारक होळी खेळली जाते, ती म्हणजे 'मसान होळी'.

Masan Holi Varanasi : वाराणसी हे जगातील अशा काही मोजक्या शहरांपैकी एक आहे जिथे मृत्यूचा उत्सव साजरा केला जातो. जेव्हा संपूर्ण देश रंगांची होळी खेळत असतो, तेव्हा काशीमध्ये एक अत्यंत रहस्यमय आणि विस्मयकारक होळी खेळली जाते, ती म्हणजे 'मसान होळी'. या परंपरेत रंगांऐवजी चितेच्या राखेचा वापर केला जातो. संपूर्ण जग रंग आणि गुलालाने माखलेले असताना, काशीच्या मणिकर्णिका घाटावर, चितेच्या राखेने होळी खेळली जाते. यावर्षी, मसान होळी 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी साजरी केली जाईल. या अद्भुत परंपरेमागील कथा आणि महिलांना या कार्यक्रमापासून दूर का ठेवले जाते हे जाणून घेऊया.

मसान होळी म्हणजे काय? (What is Masan Holi?)

काशीच्या महास्मशान मणिकर्णिका घाटावर खेळल्या जाणाऱ्या या होळीला 'मसान होळी' किंवा 'भस्म होळी' म्हणतात. धार्मिक मान्यतेनुसार, महाशिवरात्रीला भगवान शिवाचे लग्न झाल्यानंतर, ते रंगभरनी एकादशीच्या दिवशी माता पार्वतीला गौना करून काशीत आणतात. पण महादेव हे 'भूतभावन' असल्याने, त्यांचे गण, भूत-प्रेत आणि पिशाच लग्नात सहभागी होऊ शकत नाहीत. म्हणूनच, दुसऱ्या दिवशी महादेव मणिकर्णिका घाटावर आपल्या या गणांसोबत चितेच्या राखेने होळी खेळतात.

महिलांना या परंपरेपासून दूर का ठेवले जाते?

मसान होळी ही स्मशानभूमीच्या परिसरात खेळली जाते. हिंदू परंपरेनुसार, स्मशान विधींपासून महिलांना दूर ठेवण्याची प्रथा आहे. मसान होळीच्या वेळी संपूर्ण वातावरण चितेच्या राखेने भरलेले असते. या परंपरेपासून महिलांना दूर ठेवण्यामागे काही धार्मिक आणि तांत्रिक कारणे दिली जातात.

नकारात्मक ऊर्जेचा प्रभाव

स्मशान ही जागा मृतदेहांच्या दहनाची असते. मसान होळीच्या वेळी तिथे तीव्र ऊर्जा असते. असे मानले जाते की, या राखेच्या खेळातून निर्माण होणारी ऊर्जा सामान्य लोकांच्या, विशेषतः महिलांच्या ऊर्जेवर परिणाम करू शकते. नकारात्मक शक्तींचा प्रभाव पडू नये, या संरक्षणात्मक दृष्टीकोनातून महिलांना तिथे जाण्यास मज्जाव केला जातो.

वैराग्याचे प्रतीक

मसान होळी ही केवळ मौजमजा नसून ते वैराग्याचे प्रतीक आहे. चितेची राख ही जीवनाचे अंतिम सत्य दर्शवते. तंत्रशास्त्रानुसार, स्मशान विधी आणि अघोरी साधना यांमध्ये पुरुषांच्या तुलनेत स्त्रियांना लांब ठेवले जाते, कारण ही साधना अत्यंत कठीण आणि 'रुद्र' प्रवृत्तीची असते.

शारीरिक आणि मानसिक संवेदनशीलता

शास्त्रांनुसार, स्त्रियांची शरीररचना आणि त्यांचे मन पुरुषांपेक्षा अधिक संवेदनशील असते. स्मशानातील भयावह दृश्ये, जळणाऱ्या चिता आणि अघोरी पद्धतींचा त्यांच्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. तसेच, स्मशानातील सूक्ष्म जीव किंवा नकारात्मक स्पंदने संवेदनशील शरीराकडे लवकर आकर्षित होतात, असे मानले जाते.

मसान होळीची सुरुवात कशी झाली?

असे म्हटले जाते की, भगवान शिव जेव्हा माता पार्वतीला घेऊन काशीला आले, तेव्हा संपूर्ण काशी उत्साहात होती. मात्र, महादेवाचे प्रिय भक्त असलेले अघोरी, भूत आणि प्रेत यांना सामाजिक उत्सवात स्थान नव्हते. तेव्हा महादेवाने स्वतः स्मशानात जाऊन त्यांच्यासोबत भस्माने होळी खेळली, जेणेकरून सृष्टीतील कोणाही भक्ताला आपण उपेक्षित आहोत असे वाटू नये.

टीप : (वरील माहिती सामान्य माहितीवर आधारीत आहेत. न्यूज 18 मराठी याची पुष्टी करत नाही. आपला उद्देश तुमच्यापर्यंत माहिती पोहोचवण्याचा आहे.)

view comments

Location :

Mumbai,Maharashtra

First Published :

Feb 12, 2026 4:29 PM IST

रंगाने नाही राखेने खेळली जाते होळी, काशीमधल्या 'मसान होळी'चं सिक्रेट तुम्हाला माहिती आहे का? महिलांना असते बंदी!