अमेरिका-इस्रायलचा एअरस्ट्राइक, IRGC गुप्तचर प्रमुख खदेमी ठार; युद्धविरामाच्या चर्चांना सुरुंग लावला, खामेनींच्या वारसालाही धमकी

सोमवारी सकाळी अमेरिका आणि इस्रायलने केलेल्या हवाई हल्ल्यात खदेमी ठार झाले. मात्र हा हल्ला नेमका कुठे झाला, याबाबत अद्याप स्पष्ट माहिती समोर आलेली नाही. IRGC ने अधिकृत निवेदन जारी करत या घटनेची माहिती दिली आहे. माजिद खदेमी यांनी सुमारे 50 वर्षे देशाची सेवा केली होती. त्यांनी गुप्तचर आणि सुरक्षा यंत्रणांमध्ये अनेक महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या होत्या. देशात शत्रूंची घुसखोरी रोखणे आणि राष्ट्रीय सुरक्षा मजबूत ठेवणे यामध्ये खदेमी यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची होती.

खदेमी यांचा मृत्यू अशा वेळी झाला आहे, जेव्हा गेल्या काही महिन्यांत इराणच्या अनेक वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना लक्ष्य केले गेले आहे. याआधीही अनेक मोठे नेते हल्ल्यांमध्ये ठार झाले असून, या घटनांमुळे पश्चिम आशियातील तणाव सातत्याने वाढत आहे. यापूर्वी अली लारीजानी (सुरक्षा प्रमुख), इस्माईल खतीब (गुप्तचर मंत्री), मोहम्मद पाकपूर (IRGC प्रमुख), गुलामरेझा सुलेमानी (बसीज दल प्रमुख) आणि अझीझ नासिरझादेह (संरक्षण मंत्री) यांचा देखील मृत्यू झाला आहे. याशिवाय अमेरिका आणि इस्रायल यांनी मोजतबा खामेनी यांनाही लक्ष्य करण्याचा इशारा दिला आहे. ते दिवंगत सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांचे पुत्र आहेत.

IRGC ही इराणची एक विशेष लष्करी आणि गुप्तचर संस्था आहे, जी देशाच्या नियमित सैन्यापेक्षा वेगळी कार्य करते. ही संस्था थेट देशाच्या सर्वोच्च नेत्याला जबाबदार असते. 1979 च्या इस्लामिक क्रांतीचे संरक्षण करणे आणि देशातील व्यवस्था कायम राखणे हे तिचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

या घडामोडी अशा वेळी घडत आहेत, जेव्हा इराण आणि अमेरिका यांना पाकिस्तानने तयार केलेला युद्धविरामाचा आराखडा प्राप्त झाला आहे. हा प्रस्ताव लागू झाल्यास Strait of Hormuz पुन्हा खुला होण्याची शक्यता आहे, जो जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मार्ग आहे.

या योजनेला दोन टप्प्यांचा आराखडा असे संबोधले जात आहे. यामध्ये प्रथम तात्काळ युद्धविराम आणि त्यानंतर व्यापक कराराचा समावेश आहे. सर्व घटकांवर आजच सहमती होणे आवश्यक आहे, असे एका सूत्राने Reuters ला सांगितले. सुरुवातीचा करार पाकिस्तानच्या माध्यमातून इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने ‘मेमोरँडम ऑफ अंडरस्टँडिंग’ (MoU) द्वारे अधिकृत केला जाईल.