शेतकऱ्यांवर दुष्काळाचं सावट? एल निनोचा प्रभाव वाढणार? स्कायमेटचा अहवाल आला समोर
- Published by:Ajit Bhabad
Last Updated:
El Nino : स्कायमेट या खासगी हवामान संस्थेच्या अंदाजानुसार २०२६ मध्ये एल निनो हा पुन्हा सक्रिय होण्याची शक्यता आहे.
मुंबई : स्कायमेट या खासगी हवामान संस्थेच्या अंदाजानुसार २०२६ मध्ये एल निनो हा पुन्हा सक्रिय होण्याची शक्यता आहे. प्रशांत महासागराच्या विषुववृत्तीय भागात एल निनोची चिन्हे दिसू लागली असून त्यामुळे जगातील अनेक भागांत प्रतिकूल हवामान परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
तज्ज्ञांच्या मते, २०२६ च्या उत्तरार्धात एल निनो सुरू होऊ शकतो. तो भारतीय मान्सूनच्या काळात अधिक मजबूत होण्याची शक्यता आहे आणि उत्तर गोलार्धातील हिवाळ्यात त्याचा प्रभाव शिखरावर पोहोचू शकतो. यामुळे दक्षिण आशियासह अनेक भागांमध्ये हवामान बदलाचा परिणाम अधिक जाणवू शकतो. विशेषतः भारतात मान्सूनचा पाऊस कमी पडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
advertisement
भारतात कमकुवत मान्सूनचा धोका
एल निनोचा परिणाम जगभरातील हवामानावर होतो. यामुळे पावसाचे स्वरूप बदलते आणि काही भागांत दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. ऑस्ट्रेलिया, आग्नेय आशिया आणि भारतीय उपखंड हे प्रदेश यामुळे जास्त प्रभावित होतात.
भारतातील खासगी हवामान संस्था स्कायमेट वेदरने सर्वप्रथम २०२६ च्या मान्सूनमध्ये एल निनोचा प्रभाव दिसू शकतो असा अंदाज व्यक्त केला होता. त्यानंतर इतर हवामान संस्थांनीही या शक्यतेला दुजोरा दिला आहे.
advertisement
जुलैच्या सुमारास प्रभाव वाढण्याची शक्यता
आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रातील हवामानावर लक्ष ठेवणारी संस्था APCC ने देखील इशारा दिला आहे की जुलै २०२६ च्या सुमारास एल निनो सक्रिय होऊ शकतो. याचा परिणाम जून ते सप्टेंबर दरम्यान होणाऱ्या भारतीय मान्सूनवर होण्याची शक्यता आहे.
सध्या ला निना होतोय कमकुवत
सध्या ला निना सक्रिय असला तरी ती हळूहळू कमकुवत होत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. तिचा परिणाम वसंत ऋतूच्या सुरुवातीपर्यंत दिसू शकतो. त्यानंतर उन्हाळ्यात हवामान ‘ENSO-तटस्थ’ स्थितीत जाण्याची शक्यता आहे.
advertisement
ला निना संपल्यानंतर प्रशांत महासागरात मोठा हवामान बदल होऊ शकतो. ज्याला ‘पॅसिफिक फ्लिप’ असे म्हटले जाते. या बदलामुळे २०२६ मध्ये जागतिक हवामान पद्धतीत मोठे बदल दिसू शकतात.
यापूर्वीही मान्सूनवर परिणाम
यापूर्वीही एल निनोमुळे भारतीय मान्सूनवर परिणाम झाल्याची उदाहरणे आहेत. २०१४ मध्ये मान्सून कमकुवत झाला होता, तर २०१८ मध्येही पावसाचे प्रमाण कमी झाले होते.
advertisement
२०२३ मध्ये एल निनो जूनमध्ये सक्रिय झाला आणि जवळपास ११ महिने टिकला. त्याचा प्रभाव एप्रिल २०२४ पर्यंत राहिला आणि २०२४ हे वर्ष विक्रमी उष्ण ठरले. या परिस्थितीचा शेतीवरही परिणाम झाला. तांदूळ आणि डाळींच्या उत्पादनावर परिणाम होऊन अन्नधान्याच्या किमती वाढल्या होत्या.
Location :
Mumbai,Maharashtra
First Published :
Mar 16, 2026 10:44 AM IST
