सोसायटीच्या सुविधांसाठी चांगला मेंटेनन्स प्लॅन कसा तयार करायचा?

मुंबई : शहरांमध्ये वाढती लोकसंख्या आणि अपार्टमेंट संस्कृतीमुळे गृहनिर्माण सोसायट्यांचे महत्त्व मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. लिफ्ट, पाणीपुरवठा, वीज, स्वच्छता, सुरक्षा, पार्किंग, बाग, क्लब हाऊस अशा अनेक सुविधा सोसायटीमध्ये उपलब्ध असतात. मात्र या सुविधा दीर्घकाळ सुरळीत चालू ठेवायच्या असतील, तर एक शिस्तबद्ध आणि पारदर्शक मेंटेनन्स प्लॅन असणे अत्यंत गरजेचे आहे. योग्य नियोजन नसेल तर खर्च वाढतो, तक्रारी वाढतात आणि रहिवाशांमध्ये मतभेद निर्माण होतात.

advertisement

मालमत्तेची सविस्तर यादी तयार करा

सर्वप्रथम सोसायटीतील सर्व सुविधा आणि मालमत्तेची सविस्तर यादी तयार करणे आवश्यक आहे. लिफ्ट, जनरेटर, पंप, सीसीटीव्ही, फायर सेफ्टी उपकरणे, पाण्याच्या टाक्या, ड्रेनेज, अंतर्गत रस्ते, लाईटिंग यांचा समावेश या यादीत असावा. प्रत्येक सुविधेची स्थिती, वापराची वारंवारता आणि संभाव्य दुरुस्ती खर्च नोंदविल्यास नियोजन सोपे होते.

वार्षिक मेंटेनन्स बजेट तयार करा

यानंतर वार्षिक मेंटेनन्स बजेट तयार करणे महत्त्वाचे ठरते. नियमित खर्च जसे की वीज बिल, पाणी, सफाई कर्मचारी, सुरक्षा रक्षकांचे वेतन, लिफ्ट एएमसी, कचरा व्यवस्थापन यांचा अंदाज घ्यावा. त्याचबरोबर अचानक येणाऱ्या खर्चासाठी ‘रिझर्व्ह फंड’ किंवा ‘सिंकींग फंड’ ठेवणे गरजेचे आहे. भविष्यातील मोठ्या दुरुस्तींसाठी (इमारत रंगकाम, लिफ्ट बदल, पाइपलाइन) हा निधी उपयोगी पडतो.

पारदर्शकता महत्वाची

मेंटेनन्स प्लॅन यशस्वी होण्यासाठी पारदर्शकता फार महत्त्वाची आहे. सोसायटीचे उत्पन्न आणि खर्च नियमितपणे नोटीस बोर्डवर किंवा डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर जाहीर केले पाहिजेत. मासिक मेंटेनन्स शुल्क कसे ठरवले आहे, कोणत्या कामासाठी किती खर्च केला जातो, याची माहिती सर्व सभासदांना दिल्यास गैरसमज कमी होतात. वार्षिक सर्वसाधारण सभेत (AGM) खर्चाचा तपशील मांडणे आवश्यक आहे.

तांत्रिक सुविधा आणि सेवा वेळेवर तपासण्यासाठी वार्षिक किंवा सहामाही देखभाल वेळापत्रक तयार करावे. लिफ्ट, फायर सेफ्टी सिस्टिम, विद्युत उपकरणे यांची नियमित तपासणी केल्यास अपघात टाळता येतात. शक्य असल्यास एएमसी (Annual Maintenance Contract) करून ठेवल्यास खर्च नियंत्रणात राहतो आणि कामाची गुणवत्ता टिकते.

रहिवाशांचा सहभाग हा मेंटेनन्स प्लॅनचा महत्त्वाचा भाग आहे. स्वच्छता, पाणी व वीज बचत, कचरा वर्गीकरण याबाबत जनजागृती केल्यास खर्च कमी होतो. तक्रार नोंदणीसाठी एक स्पष्ट प्रणाली (ॲप, रजिस्टर किंवा हेल्पलाईन) असावी, जेणेकरून समस्या लवकर लक्षात येतील आणि वेळेत सोडवता येतील.

आजच्या डिजिटल युगात सोसायटी मॅनेजमेंट सॉफ्टवेअरचा वापर केल्यास मेंटेनन्स अधिक प्रभावी होऊ शकतो. ऑनलाईन बिलिंग, खर्चाचा हिशोब, नोटिस, तक्रारी आणि पेमेंट ट्रॅकिंग यामुळे वेळ आणि श्रम वाचतात.

एकूणच, नियोजनबद्ध बजेट, पारदर्शक व्यवहार, नियमित देखभाल आणि रहिवाशांचा सक्रिय सहभाग या चार आधारस्तंभांवर चांगला सोसायटी मेंटेनन्स प्लॅन उभा राहतो. असा प्लॅन असल्यास सुविधा टिकून राहतात, मालमत्तेची किंमत वाढते आणि सोसायटीतील जीवनमान अधिक सुखकर होते.